Gebruik vlaswolisolatie in dakpanelen past in ecobouw van Maharisha-beweging

Een betrekkelijk nieuw isolatiemateriaal op de Nederlandse markt is vlaswol. Heraklith leverde onlangs tweeduizend vierkante meter af aan Dacotherm, een bedrijf dat het product verwerkte in dakpanelen voor een gastenverblijf van de Maharisha-beweging in Vlodrop. Voor zowel aannemer Finnhouse als voor Dacotherm was de verwerking van vlaswol in dakpanelen een unicum.

De geschiedenis van vlaswol als isolatiemateriaal is nog maar jong. Heel jong zelfs. Pas in 1994 werd het materiaal op de Nederlandse markt geïntroduceerd. In de kleine categorie van 'vernieuwbare' isolatiematerialen neemt vlaswol een voorlaatste plaats in wat betreft het gebruik. Alleen met schapenwol is nóg minder ervaring opgedaan. Geschat wordt dat vlaswol de laatste drie jaar in hooguit enkele tientallen woningen is toegepast.
Toch zijn er een enkele argumenten die sterk voor een ruimere toepassing van dit natuurproduct pleiten. Allereerst is dat uiteraard het milieu-argument. De milieubelasting is minimaal. Noch bij de productie van vlas, noch bij de verwerking ervan tot een isolatiemateriaal is van een milieubelasting sprake. Voorts is de isolatiewaarde van vlaswol bijzonder hoog (warmtegeleiding 0,040 W/Rc-waarde 3.0 bij een dikte van 120 mm). En mocht vlas als isolatiemateriaal werkelijk nog eens doorbreken, dan zou dit een welkome stimulans voor de productie van het gewas kunnen betekenen. Mooi meegenomen, voor de noodlijdende akkerbouwsector die naarstig op zoek is naar zogenaamde agrificatie-teelten, teelten die niet gericht zijn op de voedselproductie maar op het verbouwen van industriële grondstoffen.
Een van de aanbieders van vlaswol in ons land is Heraklith Nederland B.V in Bussum. Dit bedrijf brengt vlaswol op de markt onder de naam Heraflax. Dit vernieuwbare isolatieproduct wordt vervaardigd in een onlangs in gebruik genomen fabriek van de Deutsche Heraklith GmBH in Simbach am Inn. Deze fabriek waarmee een investering van 24 miljoen DM was gemoeid, is voor een kwart gesubsidieerd door de Europese Unie. Van dezelfde productielijnen in deze fabriek komt ook Herawool schapenwolisolatie. De totale productiecapaciteit bedraagt tweehonderdduizend kubieke meter van genoemde isolatieproducten per jaar.

Korte vezels

De lange vezels van de vlasplant worden gewoonlijk aangewend voor de fabricage van linnen. Voor de productie van vlaswol is juist de korte vezel geschikt. Daarnaast wordt ook het afval van de linnenproductie gebruikt. Nadat de vezels zijn gekaard en een tijdje geconditioneerd zijn opgeslagen worden ze verwerkt tot een dun vlies. Bij de fabricage van Heraflax wordt polyester toegevoegd om het natuurlijke materiaal wat stevigheid mee te geven. Vervolgens worden de vliezen in enkele tientallen lagen op elkaar gelegd waarna een dikke isolatiedeken ontstaat.
Om schimmelvorming tegen te gaan krijgt het materiaal een behandeling met ammoniumfosfaat, een natuurzout. Sommige producenten geven de voorkeur aan een ander natuurzout, ammoniumtetrabotaat, beter bekend als Borax. Heraklith gebruikt Borax overigens ook, zij het bij de productie van een ander vernieuwbaar isolatiemateriaal, namelijk schapenwol dat onder de naam Herawool eveneens op de Nederlandse markt wordt aangeboden.
Bij de fabricage van vlaswol verkiest Heraklith echter ammoniumfosfaat omdat deze stof volgens de producent beter aan de vlaswolvezels hecht dan Borax. Met deze toevoeging van ammoniumfosfaat snijdt het mes aan twee kanten: ammoniumfosfaat is namelijk niet alleen een effectieve schimmelbestrijder, het natuurzout verbetert daarnaast de brandwerendheid aanzienlijk.

Ecologische aspect

Met name de milieu-aspecten vormden voor de Meru-Stichting van de Maharisha-beweging, de doorslag om voor vlaswol te kiezen. Op het complex van de stichting in Vlodrop is door Finnhouse uit Gorinchem een guesthouse gerealiseerd dat geheel met vlaswol is geïsoleerd. Finnhouse is een onderneming die gespecialiseerd is in het ontwerpen, leveren en eventueel bouwen van log-stapelwoningen. Ook voor deze ecologische bouwer was het de eerste keer dat vlaswol als isolatiemateriaal werd verwerkt. Eerder wel paste het bedrijf cellulosevlokken als spouwisolatie toe. De dakpanelen betrok Finnhouse van Dacotherm in Hulst.
Heraklith Nederland leverde de vlaswol aan Dacotherm die het vervolgens verwerkte in de dakpanelen. Dacotherm was lange tijd producent van enkelschalige dakelementen met steenwolisolatie. Eind vorig jaar is het bedrijf met deze productie gestopt en is zich volledig gaan concentreren op de prefab-scharnierkap.
De dakpanelen ten behoeve van het gastenverblijf in Vlodrop zijn gemaakt op dezelfde productielijn waar ook de dakelementen zijn gemaakt. Volgens Dacotherm maakt het voor de productie van de dakelementen geen enkel verschil of er steenwol dan wel vlaswol wordt toegepast. Aan de onderzijde zijn de elementen afgewerkt met een plaat van Fins vurenhout. Daaroverheen zijn sporen van 120 mm hoog aangebracht met daartussen een 120 mm dik pakket (2 x 60 mm) vlaswolisolatie. Vervolgens kwam daar een microgeperforeerde, gekruiswapende, mandragende folie overheen met tengel en panlat.

Platen en rollen

De dakisolatie voldoet met zijn Rc-waarde ruimschoots aan de minimale eis van het Bouwbesluit (Rc 2,5). Evenals Herawool schapenwolisolatie is Heraflax leverbaar in platen en op rol. Op rol kan de dikte variëren van 30 tot 100 mm en in plaatvorm van 20 tot 160 mm. De dunne platen tot circa 40 mm zijn onder andere bedoeld voor verbetering van de geluidsabsorptie op akoestische (systeem)plafonds.
Vlaswol als isolatiemateriaal laat zich gemakkelijk verwerken. Met een gekarteld mes of fijntandige zaag is het pakket in een handomdraai op maat te snijden.

Inhoudsopgave Dak Helling '97
Terug naar Dak Helling