Roofing Holland 1997-11-14 Water is een voorwaarde voor daktuinsystemen

Of daktuinen nu wel of niet milieuvriendelijk zijn is nog niet geheel duidelijk. De daktuin is zeer zeker mensvriendelijk en... daktuinen worden geassocieerd met luxe. Bekende gebouwen in Nederland, zoals het hoofdkantoor van de NAM in Groningen, het ING kantoor te Amsterdam en recentelijk de bibliotheek te Delft, worden omgeven door met daktuinen afgewerkte daken. Daktuinen zijn niet alleen voorbehouden aan bekende gebouwen. Ook meer en meer luxe woningbouw wordt opgesierd met daktuinen. In dit artikel wordt ingegaan op één van de bepalende aspecten voor het goed functioneren van een daktuin en dat is de wateraccumulatie van het daksysteem.

"Geen water, geen lek" was het credo van ir. R. Poels van het gelijknamige ingenieursbureau. Als het afschot maar goed was, dan was het risico op lekkage stukken minder. Inmiddels is aanbrengen van een goed afschot in platte daken gemeengoed en wordt water in de regel redelijk snel van het dak afgevoerd. "Geen water, geen tuin" zou het credo kunnen zijn van iedere tuinman. Alle planten hebben immers water nodig om te groeien en hoewel Nederland allerminst een droog klimaat heeft zijn de periodes tussen de buien door regelmatig te lang om reguliere beplanting, als aanwezig op de grond, op daktuinen te laten groeien. De combinatie van wind en directe afvoer van water veroorzaakt op daken een waar woestijnklimaat. Hoe nu een daktuin te maken met deze tegenstelling. Er zijn twee oplossingen te weten: "zoek de planten bij het woestijnklimaat of creëer een waterbuffer in de constructie zonder de waterdichte afdichting te belasten".(1)

De planten bij het klimaat

De eerste oplossing is de planten opzoeken die tegen het droge klimaat bestand zijn. Dat betreft vooral diverse soorten mossen en sedums. Er zijn in Nederland diverse mos-sedum daksystemen of kruidendaken op de markt. Deze systemen hebben alle als kenmerk dat er sprake is van een begroenings-systeem met een laag eigen gewicht. Het systeem vergt in de regel een gering onderhoud omdat het begroenings-systeem zelfregulerend is. Slechts zeer weinig planten zijn bestand tegen de extreme weersomstandigheden op daken. In droge periodes sterft spontane plantenaangroei af en eenmaal afgestorven dienen de plantenresten als voedsel voor de overgebleven geplande planten. Iedere beroepsmatige bezoeker van platte daken weet dat op daken met een afwerking van te fijn grind mossen ook spontaan op daken kunnen groeien. De kunst bij mos-sedum daken is dan ook om een samenstelling van mossen en sedums te bewerkstelligen die niet eentonig is als een toendra maar variërend en wisselend oogt. De meeste van deze systemen worden in matten aangeleverd, al dan niet ingezaaid en/of ingeplant. Het nieuwste op dit gebied is een systeem van voorgekweekte kunststof tegels. De vegetatie op de matten en in enkele gevallen ook de matten zelf nemen voldoende water op om de mossen en sedums te laten groeien. Het overige water wordt direct afgevoerd.

Het creëren van een waterbuffer

Om te komen tot een daktuin inclusief struiken en zelfs bomen is het aanleggen van voldoende substraat en een gedraineerde waterbuffer een absolute voorwaarde. Het plaatsen van plantenbakken is de meest eenvoudige manier om groen op het dak te krijgen. Worteldoorgroei en dergelijk valt te controleren en gebreken aan de ondergrond zijn zonder al te veel sloopwerk te repareren. We spreken dan echter niet van een daktuin maar van een 'mobiele tuin'. In de SBR publicatie 'Daken in 't groen' wordt niet expliciet gesproken van een laag voor waterbuffering. Voor het verkrijgen van een goede waterbuffer is in de meeste gevallen voorzien in het wateropnemend vermogen van de substraatlaag. Door toevoegingen van lava, bims, geëxpandeerde kleikorrels en kunststof schuim wordt water vast gehouden. Ook in de drainagelaag kan aan wateropname worden zijn gedacht. Het water moet worden vastgehouden om in tijden van droogte langzaam te worden afgestaan aan de beplanting. Er doet zich op dat punt een moeilijkheid voor want warmte, droge lucht en wind onttrekken opgeslagen water evenzeer. Het mag duidelijk zijn dat mate waarin de daktuin (uit)droogt bepalend is voor de waterhuishouding in de daktuin en daarmee bepalend voor het soort beplanting. Een vergelijk tussen daktuinsystemen op dit punt is niet gedaan.

Welk dakbegroeningssysteem heeft het meeste kans van slagen?

De ervaringen met beplantingen opgedaan met de diverse daktuinsystemen zijn nooit verzameld. Als de planten dood gaan is het niet goed en wordt er wat nieuws geprobeerd. De waterhuishouding speelt zonder meer een zeer grote rol. Bij te veel water op het dak gaan de wortels rotten en verschijnen ongewenste soorten als riet en dergelijke. Bij een te weinig water sterven de planten. De mate waarin lucht kan toetreden in het substraat en verzuring wordt tegengegaan is evenzeer belangrijk. De kennis hieromtrent is verspreid. Het zijn de diverse aanbieders van daktuinsystemen en hun hoveniers die in onderlinge samenwerking de meeste optimale beplanting bij de diverse systemen hebben gevonden. Vergelijkingen tussen soorten systemen op succesvolle dakbegroeningen in de tijd heeft nog niet plaatsgevonden. Vrijwel alle leveranciers van daktuinsystemen kennen succesvolle toepassingen. Vele dakdekkers en opdrachtgevers kennen echter ook minder geslaagde voorbeelden. Het zou mooi zijn wanneer de verschillende aanbieders de koppen bij elkaar zouden steken en zouden besluiten tot een gezamenlijk onderzoek. Op het technische vlak zijn daktuinen redelijk onderzocht. Op het gebied van de daktuin in z'n toepassing, dus inclusief de beplanting en de beoordeling van de gebruikers, zou een nader onderzoek in Nederland zeer welkom zijn.



Deze website wordt mede mogelijk gemaakt door:

Leveranciernaam