Roofs 2002-10-20 "Jongens, wat is dit voor flauwekul?"

       

Daags na de najaarsstorm, die op 27 oktober over Nederland raasde, stond op de voorpagina van de Volkskrant een foto van een dak waarvan de pannen voor het grootste deel naar beneden waren gevallen. De foto laat een man zien, die met herstelwerkzaamheden bezig is. Deze man staat zonder enige beveiliging op het dak, ondanks de strenge veiligheidseisen die aan het werken op hoogte zijn gebonden. Eigenlijk zou dat niet meer voor mogen komen, een ongeluk is immers al snel dodelijk
Een inventarisatie van de mogelijkheden om de risico's zoveel mogelijk in te perken.

Edwin Fagel

Levensgevaarlijk

"Deze man had in ieder geval aangelijnd op het dak moeten staan," zegt de heer van Frieswijk van SCM Adviesgroep. "Hij moet maar hopen dat de panlatten stevig genoeg zijn, want er zijn geen grepen om je aan vast te houden. Bovendien staat de ladder los tegen de dakgoot, de stap om op die ladder te komen is te groot. De kans dat deze man naar beneden valt, is niet denkbeeldig," zegt Van Frieswijk.

Ook Wouter Rijn, product manager van North Safety Products en lid van de Werkgroep Valbeveiliging van NEN, schrikt van de foto. "Iemand mag alleen voor bijvoorbeeld inspectie zonder beveiliging naar boven. Tijdens de klim valt nooit iemand; de ongelukken gebeuren altijd tijdens de werkzaamheden. Dat zijn de situaties waarin een dakdekker bewegingen moet maken die zijn evenwicht in gevaar brengen. Deze man staat los op de panlatten. Bovendien is hij aan het communiceren met iemand die beneden staat: zijn aandacht ligt dus beneden. Met zijn vrije hand is hij aan het gebaren; met de andere hand houdt hij niet alleen de lat vast, maar ook een dakpan. Dat is levensgevaarlijk: als er een panlat breekt, zoals kennelijk eerder al een paar keer gebeurd is, heeft deze man geen schijn van kans."

Valbeveiliging

Sinds juli 2001 is de Europese Richtlijn 656, die overigens nog verwerkt moet worden in de Nederlandse wetgeving, van kracht. Deze Richtlijn stelt dat veiligheidsmaatregelen ter voorkoming van vallen van hoogte collectief genomen moeten worden. Het is daarom van het grootste belang dat goed omschreven wordt hoe ladders, steigers en lijnen op een correcte manier worden gebruikt, en dat deze informatie op de werknemers wordt overgebracht.

Wouter Rijn raadt als valbeveiliging de lijn met lijnklem aan. Deze lijn wordt over de nok gespannen, en aan de andere kant van het dak vastgemaakt, bijvoorbeeld aan een dwarsbalk van het venster. Het is belangrijk dat de lijn aan een stevig punt wordt vastgemaakt, want bij een val van één meter komt er op het ankerpunt gedurende dat moment een kracht van 2000 kg te staan. De lijn kan dus niet aan bijvoorbeeld de radiator worden bevestigd, die kan dat gewicht niet aan. Een radiator valt waarschijnlijk gewoon mee naar beneden. Een dwarsbalk of balustrade geniet dus de voorkeur. Met deze lijn heb je een bewegingsvrijheid van ongeveer 6 meter naar alle kanten, tot aan een hoek van 45 graden met het ankerpunt. Aan de lijn zit een lijnklem, die onder je hangt, en in werking treedt zodra je valt. Je wordt na 60 cm opgevangen; het ankerpunt moet dan dus een piekkracht van 1200 kg kunnen dragen.

Een alternatief voor deze lijn is de hoogwerker. Het voordeel hiervan is dat er weinig tijd wordt verloren met opbouwen en installeren, zoals bij een steiger het geval is. De hoogwerker is dus goedkoper, en bovendien ergonomisch verantwoord. Bij een steiger is verdere valbeveiliging niet verplicht, omdat je, als je valt, normaal gesproken op het plateau terecht komt. Maar vaak worden de steigers weggehaald op het moment dat de dakarbeiders aan het werk gaan. Hoewel de verreiker eigenlijk alleen bedoeld is om materieel en personen naar boven te brengen, wordt deze vaak gebruikt als alternatief voor de steiger. In de bak is het wel verplicht jezelf vast te maken.

Omgekeerde bewijslast

"Een werkgever is verplicht de veiligheid van zijn werknemers zo optimaal mogelijk te maken," zegt Van Frieswijk. "Daar heeft het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid het zogenaamde Veiligheids- en gezondheidsplan voor ontworpen. De Arbeidsinspectie heeft als taak erop na te zien of aan de regels voldaan wordt. Als dat niet het geval is, is de werkgever strafbaar. Dit kan, als het euvel bij de volgende controle nog niet is verholpen, leiden tot een boete, en die boete kan flink oplopen. Als er, door nalatigheid van de werkgever, een ongeluk gebeurt, kan dat zelfs leiden tot gevangenisstraf."

De werkgever heeft een omgekeerde bewijslast. Dat betekent niet dat, in geval van een ongeluk, de werknemer aan moet tonen dat de werkgever iets verkeerd heeft gedaan, maar de werkgever zelf moet aantonen dat alles in orde was. Bovendien is de werkgever persoonlijk aansprakelijk. Van Frieswijk: "De werkgever kan zich niet verschuilen achter zijn B.V.; als er dus iets misgaat, en de werknemer breekt bijvoorbeeld zijn rug, staat justitie voor de deur om te vragen naar je spaarbankboekje. Dat kan, als het geen gevangenisstraf wordt, leiden tot het faillissement van een onderneming.''

Geen algemeen beeld

De heer Knegt van Aboma heeft moeite met dit soort discussies. "Het is op de foto niet te zien of dit een professional is of een beunhaas. Ik denk niet dat dit het algemene beeld van de bouwwereld is. Er zullen altijd wel mensen zijn die op deze manier het dak opgaan, en ik ben niet het type wereldverbeteraar, die denkt dat dat helemaal te voorkomen is. Dertig jaar geleden stonden mensen zo op het dak, en over dertig jaar zullen ze dat nog steeds doen. De Arbeidsinspectie heeft gewoonweg te weinig mankracht om daar op een goede manier tegen op te treden. Maar een wenselijke situatie is het niet: als dit een lidbedrijf van ons was geweest, dan had ik ze opgebeld, of ik zou ernaar toe rijden en zeggen: 'Jongens, wat is dit voor flauwekul?' Veel hangt af van het eigen verantwoordelijkheidsgevoel en het individueel initiatief van de dakdekkers."

ing. A.W.A. van den Engel van Vebidak reageert op de foto als volgt: "Hier is geen discussie mogelijk. Duidelijk is dat valbeveiliging ontbreekt. Ik vraag me echter af of het hier gaat om een serieus dakbedekkingsbedrijf. Vebidak is al jaren, met succes, actief om de arbeidsomstandigheden in de dakbedekkingsbranche op een hoger peil te brengen. In onze CAO, de opleidingen, de adviezen, maar ook in onze publicaties wordt veel aandacht besteed aan de arbeidsomstandigheden en dan met name het valrisico."

Op het moment is SCM Adviesgroep, in opdracht van Stichting Het Hellende Dak, bezig met het schrijven van een veiligheidsvademecum dat zal worden verspreid onder alle ondernemingen in de dakdekkersbranche.

 



Deze website wordt mede mogelijk gemaakt door:

Leveranciernaam