Roofs 2006-04-03 Onafhankelijk

 Laat ik u voor ik van wal steek over het onderwerp eerst de aanleiding geven. De aanleiding was het besef dat ik steeds afhankelijker werd en dat voelde niet lekker. Ik weet het een en ander van daken. Ik mocht schades onderzoeken, heb studies gelezen en beoordeeld, daken bestudeerd en opgetekend en, last but not least, ik word er voor betaald. Maar hoe meer ik te weten kwam van daken, hoe meer ik aan onafhankelijkheid verloor; terwijl ik altijd dacht dat ik juist aan afhankelijkheid zou verliezen naarmate ik meer zou weten. Het onafhankelijk zijn scheen belangrijk te zijn, dus nam ik het onder de loep waarvan hier een weerslag.

Deze column staat in een onafhankelijk vakblad. Naar de letter betekent onafhankelijk niet afhankelijk. Totaal niet afhankelijk is natuurlijk totaal niet waar: de uitgever is geen filantroop, het blad wordt betaald door de adverteerders. Zonder adverteerders geen vakblad en dus is het vakblad afhankelijk van de adverteerders. Het vakblad wordt volgeschreven door mensen zoals ik, die net als ik niet totaal onafhankelijk zijn. De onafhankelijke hypotheekadviseur leeft van de verzekeringsmaatschappijen, de onafhankelijke rechter van de staat en onafhankelijke adviseurs als ik van opdrachtgevers. Alles en iedereen is in enige mate afhankelijk van elkaar.

Dit gezegd hebbende moge duidelijk zijn dat naar de letter “onafhankelijk” niet bestaat en wie het woord opzoekt in het woordenboek, vindt dan ook een nadere uitleg van het begrip. In het geval van dit vakblad speelt zelfstandigheid een rol; het is niet uitsluitend afhankelijk van de adverteerders in de zin van informatievoorziening, maar is vrij tevens ‘eigen’ inzichten en berichtgeving te ventileren. De term onafhankelijkheid geeft een mate van vrijheid aan en juist dat maakt dat de term wordt gebruikt. Dat moet niet te nadrukkelijk, want u voelt zelf wel aan dat ieder die zich te nadrukkelijk onafhankelijk noemt verdacht is. Een rechter bijvoorbeeld zal zich niet voorstaan op onafhankelijkheid want die onafhankelijkheid is vanzelfsprekend. Een rechter moet onafhankelijk zijn om boven de partijen te staan waarover hij recht spreekt. De onafhankelijkheid van de positie  rechter is dusdanig geregeld dat hij of zij niet voor zijn of haar baan hoeft te vrezen. De onafhankelijkheid voor anderen is minder vanzelfsprekend. De apotheker, de hypotheker, de adviseur en de regisseur, hoe onafhankelijker ze zeggen te zijn, des te meer reden hebben ze om het te claimen en des te meer reden hebben derden het gevoel dat het verdacht is. En dat laatste aspect nu maakte dat ik mij steeds afhankelijker voelde naarmate ik meer wist. Zo kon ik niet ieder product of dienst meer even enthousiast aanprijzen als ik dat in het begin deed. Ik heb weet van situaties waarin vele producten en/of diensten niet voldeden. Nu is het zo dat ieder product of dienst wel eens niet voldoet maar de mate waarin verschilt en omdat ik dat ook al te weten kwam, lukte het me steeds minder om ieder product of dienst even enthousiast aan te prijzen. Het verlies aan naïviteit en spontaniteit zette zich als ik niet uitkeek om in cynisme, of, erger nog, een ‘zurigheid’. Dat is voor de lezers en de opdrachtgevers, die een enthousiaste inzet en positief oordeel over ‘hun’ dak en ‘hun’ dakmaterialen verwachten, niet echt leuk. En daar begon de onafhankelijkheid te knellen, enerzijds de kennis opdoen om een oordeel te kunnen geven en anderzijds de weerslag van die kennis op een steeds kleiner veld kunnen uiten.

Ik heb gelukkig een manier gevonden om én onafhankelijk te kunnen werken én kennis te blijven vergaren. Ik ben begonnen bij het aangaan van opdrachten mensen eerst te vertellen dat ik niet onafhankelijk ben. Dat doe ik door ze te vertellen waar ik wél afhankelijk  van ben, onafhankelijk bestaat immers niet. Wanneer dan blijkt dat de gegeven opdracht binnen die afhankelijkheid geen problemen geeft, dan geeft dat de ruimte om  vrij’ en enthousiast de opdracht uit te werken en het heeft nog een prettig bij-effect. Met de bekentenis op voorhand verschaf ik mijzelf weer de morele ruimte om alle zogenaamde  ‘onafhankelijke’ beroepen, personen en instanties vol op de hak te kunnen nemen, ze verdacht te kunnen maken of te kunnen betichten van een ‘toevallige’ voorstelling van zaken. Dat doe ik natuurlijk niet, als afhankelijke, maar het kan wel weer. Heerlijk, zo’n vrije onafhankelijke positie.

Ton Berlee



Deze website wordt mede mogelijk gemaakt door:

Leveranciernaam