Roofs 2006-06-16 Gevelstenen op het dak

Dat dak en gevel elkaar prima kunnen aanvullen, is vaak te zien bij projecten waar dakpannen als gevelbekleding worden gebruikt. Andersom is ook mogelijk, zo demonstreert de nieuwbouw van de zorg­instelling voor verstandelijk gehandicapten in Noordwijk overtuigend: hier worden gevelstenen op het dak toegepast.

De nieuwste ontwikkeling op het gebied van verstandelijk gehandicaptenzorg is omgekeerde integratie. De gedachte achter omgekeerde integratie is eenvoudig. Men is van mening dat verstandelijk gehandicapten het recht hebben zo volwaardig mogelijk te integreren in de samenleving. De patiënten (in de gezondheidszorg spreekt men van cliënten) zullen echter niet alleen in bestaande of nieuwe woonwijken worden gevestigd. Het principe van ‘omgekeerde integratie’ werkt andersom: door de gewone burgerbevolking op het terrein van een zorginstelling te vestigen, creëert men een rustige, maar wel natuurlijke woonomgeving voor de eigen cliënten.

Dit heeft ook gevolgen voor de vormgeving van de bestaande instellingen, zoals duidelijk wordt geïllustreerd door de vervangende nieuwbouw van zorgwoningen voor een instelling voor verstandelijk gehandicapten in Noordwijk, waar het proces van omgekeerde integratie in gang is gezet, namelijk op Willem van den Bergh, een locatie van ‘s Heeren Loo West-Nederland. Het terrein van Willem van den Bergh verandert in de komende jaren van een klassiek indelingsterrein naar een prachtig landschap om in te wonen.

Baksteen met schorsstructuur

In de duinen bij Noordwijk krijgt de genoemde instelling een aantal nieuwe zorgwoningen voor de cliënten die op locatie blijven. Op het terrein zullen in de toekomst ook woningen gebouwd worden voor de burgerbevolking. Omdat men ook in de uitstraling van de vervangende nieuwbouw voor de zorgwoningen de associatie met een traditionele psychiatrische instelling wil vermijden, heeft men gekozen voor toepassing van de baksteensortering Oakwood van fabrikant Den Daas in de gevel.

De baksteen werd in samenspraak met adviseur Bricx en fabrikant Daas Baksteen ontwikkeld. Simon Dijkstra van Bricx: ‘Wij zijn niet fabrieksgebonden en hebben de kennis van productiemogelijkheden en kleurstellingen van alle fabrikanten in Nederland. Daarmee kunnen we architecten een onafhankelijk advies op maat leveren. Speciaal voor dit project werd een baksteen met houtschorsstructuur in een warme eikenhouten kleurstelling gemaakt.’

Lichthellende zichtdaken

Het nieuwe complex is geheel in deze baksteen opgetrokken, een materiaal dat de gebruikers bovendien ook veel meer met gewoon wonen associeerden. Deze keuze werd vervolgens consequent doorgevoerd: zelfs de lichthellende dakvlakken zijn bekleed met baksteen. Dick van de Merwe, directeur van het verantwoordelijke architectenbureau Van den Berg Architecten Houten BV, licht het project toe.

Vijf gespecialiseerde architectenbureaus

Het architectenbureau is onderdeel van de Van den Berg Groep, een groep architectenbureaus, adviseurs en bouwkundigen. In 1967 gestart door Klaas van den Berg als architectenbureau, is het bedrijf inmiddels uitgegroeid tot een landelijk actieve groep verdeeld over acht vestigingen (vijf architectenbureaus, een vastgoedadviesbureau en twee bureaus voor bouwkundige dienstverlening). De groep vormt hiermee een integraal en breed werkend architectenbureau.

De vijf architectenbureaus  hebben ieder hun eigen aandachtspunten en specialisaties. Zo is men gespecialiseerd in het ontwerp van multifunctionele accommodaties als wijkdienstencentra en Kulturhusen. Ook is men actief voor onderwijsinstellingen en bijvoorbeeld de transformatie of herbestemming van kerken. De vestiging Houten heeft zich de afgelopen jaren verder gespecialiseerd in het ontwerpen van zorginstellingen, een markt die momenteel als gevolg van vernieuwde inzichten volop in beweging is. De bouw van de nieuwe locatie van Willem van den Bergh is hiervan een uitgelezen voorbeeld.

Gekozen is voor een opzet waarbij de vervangende nieuwbouw voor cliënten worden gebouwd in compacte woonhofjes, drie in totaal, waar de zogeheten ‘burgerwoningen’ omheen gebouwd zullen worden. In de hofjes worden in totaal circa 160 nieuwe zorgwoningen gebouwd, allen uitgevoerd met baksteen. Er zullen vervolgens zo’n 400 burgerwoningen in een andere stijl worden toegevoegd.

Van de Merwe vertelt: ‘De woningen zijn voorzien van een naar buiten toe schuin aflopend dak. Aan de voorzijde van de woningen, dus aan de binnenzijde van het hofje, is het plafond namelijk feitelijk een halve verdieping hoger gesitueerd (in de voorgevel is het verhoogde gedeelte aangegeven met fraaie glas-in-lood ramen). Het plafond loopt schuin af naar de achterzijde van de woning (dus de buitenzijde van het hof), tot waar het plafond zich op normale verdiepinghoogte bevindt. Het dak loopt zodoende eveneens schuin af naar buiten toe. De lichthellende daken bepalen aan de buitenzijde in hoge mate de uitstraling van het complex, daarom werd gezocht naar een esthetisch fraaie afwerking van het dak.’ Op het dak is toen dezelfde baksteen gebruikt, wel koos men voor een iets groter formaat, om het optische effect van een gelijk patroon te verkrijgen.

Gevelstenen in substraat

Van de Merwe: ‘De stenen zijn losliggend aangebracht. De hellingshoek van de daken was niet zo steil dat de stenen direct naar beneden zouden glijden, toch heeft men een speciale opbouw bedacht, waarmee een zo zeker mogelijke uitvoering werd verkregen. Voor de isolatie en de waterdichte afwerking is de dakopbouw namelijk traditioneel uitgevoerd met een harde steenwol isolatie en een bitumineuze dakbedekking.’

Op de bitumineuze dakbedekking werd een wortelwerende drainagemat gelegd. Daar bovenop heeft men vervolgens een substraat aangebracht, waar de stenen in gelegd zijn. Het substraat heeft meerdere functies. Ten eerste konden de losliggende bakstenen stevig in het substraat worden gelegd. Daarnaast diende het als waterbuffering en als bescherming van de onderliggende dakconstructie. Eigenlijk was er dus vooral sprake van straatwerk in plaats van metselwerk.

Om verder te voorkomen dat de bakstenen van het dak af zouden glijden, is gebruik gemaakt van een stalen hoeklijn die mechanisch aan de betonnen ondergrond werd bevestigd, en onderaan het dak een opstaande rand vormde die de stenen tegenhield. De waterafvoer verloopt via de drainagemat en de verholen goot naar de inpandige hemelwaterafvoeren. Deze, en de ventilatievoorzieningen in het dak, zijn fraai ingewerkt met een vierkant bakje in dezelfde kleur als de baksteen, zodat ze het totaalbeeld niet verstoren. Alle dakranden en afwerkingen zijn met dezelfde bruine kleur afgewerkt.

Het eerste hofje is inmiddels gerealiseerd, eind 2006 zal een tweede hofje worden opgeleverd.

’s Heeren Loo West-Nederland, locatie Willem van den Bergh Noordwijk

Opdrachtgever: ’s Heeren Loo Zorggroep

Architect: Van den Berg Architectuur en Advisering, Houten

Constructeur: Reijneveld Engineering, Scherpenzeel

Hoofdaannemer: Horsman & co, Lisse

Dakdekker: Finkenflügel Dakbedekkingen, Alphen aan den Rijn

Stratenmaker: De Breejen, Hoofddorp

Adviseur en leverancier bakstenen: Bricx BV, Hillegom

Fabrikant bakstenen: Daas Baksteen, Zeddam

 

Wilt u deze tekst in opgemaakte vorm lezen met foto's, klik dan deze link aan, dan ontvangt u de tekst in een PDF bestand. 

 



Deze website wordt mede mogelijk gemaakt door:

Leveranciernaam