Roofs 2007-04-30 Zwart of wit?

 

De zomer is in aantocht en daarmee is de discussie over de vraag of witte dakbedekkingen inderdaad zoveel energiebesparing opleveren als wordt geclaimd weer actueel. De VESP (Verenigde EPDM Systeem Producenten) neemt in een persbericht bij monde van Harry Steenbrugghe het voortouw met de stelling dat niet wit, maar zwart het meest bespaart, en daarmee ook het meest gunstig is voor het klimaat. De argumenten pro en contra op een rijtje.

Van de redactie

De argumenten om met name op grote dakoppervlakken een witte dakbedekking toe te passen, zijn evident. Wit reflecteert zonlicht en daarmee warmte. Een witte dakbedekking zou er dan voor kunnen zorgen dat de ruimte onder het dak minder snel opwarmt. Dit zou dan weer aanzienlijk kunnen schelen in de kosten ten behoeve van airconditioning of mechanische ventilatie. De gunstige gevolgen die dit voor het milieu zou hebben laten zich raden. Aanbieders van witte dakbedekkingen wijzen op onderzoeken die het lichtreflectiepercentage hebben gemeten, waarmee een aanzienlijke verlaging van de oppervlaktetemperatuur van de dakbedekking kan worden bewerkstelligd – wat dus ook aanzienlijk scheelt in de opwarming van de onderliggende ruimte.

Energiebalans
Deze redenering gaat volgens Steenbrugghe niet op. “Als we de vergelijking op een juiste manier willen maken, moeten we twee zaken in acht nemen,” zegt hij. “Ten eerste dient men zich te realiseren dat er tegenwoordig, vanwege de energieprestatie-eisen, op het dak verplicht een dik isolatiepakket wordt aangebracht. Dit betekent niet alleen dat in de winter de kou buiten de deur wordt gehouden; in de zomer zal het hierdoor ook binnen minder snel opwarmen. Ten tweede moet men het aantal hete dagen per jaar waarin een negatief effect op de binnenruimte zal optreden (dagen dus met zon en een buitentemperatuur van boven de 20°C) niet overdrijven. Het gaat hier in Nederland om hooguit 60 dagen per jaar, maar dat aantal is bijvoorbeeld in 2006 door de koude en natte augustusmaand bij lange na niet gehaald.”

Ook wijst Steenbrugghe erop dat de cijfers die uit verschillende onderzoeken naar voren zijn gekomen ook op een andere manier kunnen worden geïnterpreteerd. “Tot op heden zijn er enkele studies bekend waarbij in eenzelfde gebied de temperaturen van zwarte en witte platte daken zijn genoteerd en vergeleken. Hier werd in geconcludeerd dat een zwarte dakbedekking in de winter overdag gemiddeld zo’n 5°C warmer is, en in de overige seizoenen gemiddeld 10 à 20°C warmer is dan de luchttemperatuur. De energieverliezen hangen af van de temperatuur van de dakbedekking en niet van de buitenlucht erboven.”

Wat betekent dit volgens Steenbrugghe? “Als de buitentemperatuur in de lente, herfst of winter 5°C is, dan heeft de zwarte dakbedekking een temperatuur van tussen de 15 en de 20°C. Er is dan geen sprake van energieverlies via het dak, sterker nog: het dak zal fungeren als warmtebron, en daarmee energieverlies via ramen en deuren compenseren! Een negatief effect zal men zoals gezegd alleen in de zomer ervaren als de temperatuur stijgt tot boven 20°C. Gemiddeld over de hele dag gemeten is het verschil in temperatuur veel minder groot dan wel wordt gesuggereerd: maximaal 45°C bij zwart en 34°C bij wit. Het verschil is aan de onderzijde van de isolatie nog veel kleiner. Concluderend kan men dus stellen dat het positieve effect van een zwart dak over een veel grotere periode geldt (acht maanden, tegenover twee maanden), terwijl voor het negatieve effect geldt dat er in de herfst, winter en lente minder energie nodig is om het gebouw te warmen, dan in de zomer om het gebouw te koelen. Maar feitelijk kan men dus concluderen dat de kleur van de dakbedekking in ons klimaat, met onze minimale isolatie-eisen, geen rol speelt in de energiebalans op jaarbasis.”

 

Vervuiling
“Daar komt bij dat een wit (of licht grijs) dak niet wit blijft,” aldus Steenbrugghe. “Met name de roet van dieselmotoren vormt een kleverige stoflaag, waar uiteindelijk mossen en algen op zullen groeien. Een zwarte dakbedekking zal hierdoor na verloop van tijd donkergrijs worden, een witte wordt lichtgrijs. Niet alleen esthetisch heeft dit gevolgen; ook de temperatuurverschillen zullen hierdoor afnemen. Een wit oppervlak, zo hebben metingen aangetoond, verliest na één jaar ongeveer 20% van het reflecterende vermogen; na drie jaar is op deze manier het voordeel van een witte reflecterende dakbedekking verloren. Om dit te voorkomen dient een witte dakbedekking dus minimaal eens per drie jaar een onderhoudsbeurt te krijgen. Dit kost geld en heeft verdere nadelige effecten voor het milieu (eventueel gebruik schoonmaakmiddelen), en bovendien wordt in veel gevallen het dakoppervlak als gevolg van de behandeling met water onder hoge druk ruwer, waardoor het oppervlak weer sneller vervuilt. De levenscyclusanalyse van zwarte dakbedekkingen is mede hierdoor gunstiger dan die van witte dakbedekkingen.”

 

Reactie producent witte dakbedekking
“Dat het aantal zomerdagen met een temperatuur van boven 20°C op jaarbasis gering is, daar hoeven we niet over te discussiëren,” reageert productmanager Robbert Dijk van Derbigum Nederland desgevraagd. Het bedrijf produceert de witte bitumineuze dakbedekking Derbibrite. “Het gaat ons echter om de piekbelasting: dat zijn wel degelijk de grote kosten. Op jaarbasis zijn de kosten om een gebouw te koelen, vanwege deze pieken in het gebruik van de airconditioning, echt hoger dan het opwarmen van een gebouw in de winter. De witte dakbedekking is bedoeld als oplossing om op deze kosten te besparen. In de toekomst zullen de winters milder worden en de zomers heter, de vraag is dus: investeer ik in een zwarte dakbedekking én een airconditioning, of in een witte dakbedekking zónder airconditioning?”

“Wij respecteren de bestaande normen voor isolatie, maar stellen dat met een witte dakbedekking de Epc kan worden verbeterd. Simulatieprogramma’s laten zien, dat bij een gelijkblijvende isolatiedikte (met een Rc van 3,0 m2K/W) de warmteweerstand van de totale dakconstructie met ruim 50% wordt verhoogd (van 3,0 naar ruim 4,8) indien de oppervlaktetemperatuur minimaal verandert (bijvoorbeeld van 8°C naar 7,5°C) bij toepassing van een witte dakbedekking. Wij zijn momenteel bezig de simulatieprogramma’s te toetsen aan de praktijk om te komen tot een gelijkwaardigheidsrapport. De verwachtingen hierin zijn positief.”

Over het onderhoud vertelt Dijk het volgende. “Ieder dak moet worden onderhouden. Een wit dak meer dan een zwart dak, omdat de reflectiewaarde behouden moet blijven en het vuil op een wit dak beter zichtbaar is. Door onze productiemethode is het acryl geïntegreerd met de bitumenlaag; er is dus geen sprake van een toplaag die wegslijt waarna het reflecterend vermogen verloren gaat. De dakbaan veroudert natuurlijk wel, maar dit heeft slechts een gering verlies aan reflecterend vermogen van 5% in drie jaar, en 8% na vijf jaar tot gevolg. Dit is aangetoond in (verouderings)tests die zijn uitgevoerd in het kader van het Amerikaanse Energy Star keurmerk. Wij zijn in het bezit van dat keurmerk, en moeten daar dan ook aan voldoen. De verwachting is dat de reflectie na die vijf jaar constant blijft, dit blijkt uit dezelfde tests. Omdat de Derbibrite een relatief glad oppervlak heeft, hecht vuil minder snel. Onze producten hebben een levensduurverwachting van 30 jaar of langer. Bij normaal afschot is de dakbedekking al voor een groot deel zelfreinigend (het regenwater spoelt de dakbedekking schoon), maar voor het onderhoud raden wij aan de dakbedekking eens per jaar met bijvoorbeeld een hogedrukspuit, zonder reinigingsmiddelen, te reinigen. Vanwege de acryl afwerking is dit product overigens pH-neutraal, dus niet belastend voor het milieu en geschikt voor toepassing in het grijswater circuit.”

Tot slot reageert de VESP hierop. Men stelt: “De roetstoffen in elastomeer EPDM dakbanen bepalen onder andere de hoge levensduurverwachting van minstens 50 jaar (zie SKZ studie). Vanwege met name dit aspect en ook andere specifieke voordelen van EPDM dakbanen en membranen wordt door veel opdrachtgevers gekozen voor een zwarte uitvoering. Uiteraard zal door de VESP nooit de discussie met anderen uit de weg worden gegaan over een klein onderdeel zoals de warmtereflectie. Echter zullen wel de hoofdzaken van bijzaken moeten worden gescheiden. Tenslotte maakt de EPDM branche al jaren een gemiddelde groei door van ruim 20 % per jaar. Duurzaam zwart is nog niet zo lelijk!”

Wilt u deze tekst in opgemaakte vorm lezen met foto's, klik dan deze link aan, dan ontvangt u de tekst in een PDF bestand

  



Deze website wordt mede mogelijk gemaakt door:

Leveranciernaam