Roofs 2007-06-06 Een waterdicht dakontstaat niet vanzelf!

Algemeen kan gesteld worden dat de dakenbranche de afgelopen decennia een belangrijke kwaliteitslag heeft gemaakt. Er zijn uitstekende spelregels voor het ontwerp en de uitvoering van daken. Toch laat de dagelijkse bouwpraktijk terugkerende, heel herkenbare problemen zien die voorkomen hadden kunnen worden door het consequent toepassen van de spelregels, maar nog belangrijker: door goed te communiceren. In dit artikel wordt een aantal veel voorkomende dakproblemen in kaart gebracht waar ontwerpers, opdrachtgevers en uitvoerenden mee worden geconfronteerd.

Van de redactie

 

Dakdekken is een mooi beroep, waar naast technische kennis over ontwerp en uitvoering communicatie de sleutel is naar de totstandkoming van een goed dak. Voor, tijdens en na afloop van de dakwerkzaamheden wordt de dakdekker dikwijls geconfronteerd met problemen die hem al dan niet terecht worden aangerekend. Juist in het vinden van oplossingen komt het aan op de creativiteit van de dakdekker. De discussies kunnen gecompliceerd zijn: het dak is waterdicht opgeleverd, maar lekt nu toch. Hoe kan dat en wie is aansprakelijk? Standaard antwoord: de dakdekker heeft fouten gemaakt! De werkelijkheid is veelal anders, maar komt niet voor het voetlicht. Roofs wil met dit artikel iedereen naast en om de dakdekker confronteren met vermijdbare problemen.

Ontwerpfase
Architecten zijn vormgevers en ontwerpers van daken. De daken zijn vaak niet meer dan horizontale lijnen – waar tegenwoordig ook op gelopen, gereden of gerecreëerd moet kunnen worden. Het risico van slecht vormgeven is dat het dakontwerp ondergeschikt is aan de vorm. Specifiek dakdetail-technisch zijn er vormen die onmogelijk duurzaam waterdicht afgewerkt kunnen worden. De opstanden bij dakterrassen ter plaatse bij de entree (zie foto) zijn per definitie te laag om een waterdichte aansluiting te creëren. In dit soort situaties komt het probleem op het bordje van de dakdekker te liggen. De dakdekker zou kunnen overwegen het werk niet uit te voeren -wat in de praktijk zelden voor zal komen. In verreweg de meeste gevallen betekent dit toch de onmogelijke opdracht te proberen een detail waaraan een ontwerpfout ten grondslag ligt uit te voeren. Met als gevolg: een toekomstig probleem waar de dakdekker voor aansprakelijk gesteld wordt.

Hoe zijn deze situaties te voor­komen?
Van de dakdekker mag worden verwacht dat hij aangeeft wanneer een detail niet volgens de gangbare ontwerp- en uitvoeringsregels voor daken  kan worden uitgevoerd, dit schriftelijk vastlegt en bij voorkeur ook niet uitvoert. De architect moet in zijn ontwerp rekening te houden met de dakspelregels, en indien noodzakelijk zijn ontwerp hierop aanpassen. Kortom: ontwerpers, betrek dakdekkers ook in het ontwerpproces; zeker wanneer u voornemens bent daken optimaal te gebruiken in uw ontwerp en voor de toekomstige gebouwgebruikers.

Bij goede ontwerptekeningen hoort ook een goede technische omschrijving waar weloverwogen keuzes voor dakbedekkingssystemen worden gemaakt. Zijn de gebruikte materialen wel in voldoende mate afgestemd op de mate waarin het dak wordt betreden? Vooraf zou altijd in kaart moeten worden gebracht welke functies er aan het dak worden toegekend. Daar moet de dakbedekkingsconstructie op worden afgestemd. Dit voorkomt situaties waarbij de dakboorschroeven door de dakbedekking worden getrapt, of de isolatie wordt stukgelopen. Een goede technische omschrijving is nog geen garantie voor een goed dak als je bedenkt dat in lang niet alle gevallen hetgeen dat staat omschreven ook daadwerkelijk op het dak komt. Wel staat vast dat in de veel voorkomende situatie waarbij de dakisolatie wordt stukgelopen de dakdekker de problemen moet komen oplossen. De aansprakelijkheid wordt als een bal rondgespeeld.

Hoe zijn deze situaties te voor­komen?
Vooraf dient in kaart te worden gebracht welke functies aan het dak worden toegekend. Hier moeten de systeemkeuzes op worden afgestemd. Na oplevering is het van belang een logboek bij te houden wie op welk tijdstip het dak heeft betreden. Hierdoor kan beter worden bepaald wanneer en door wie problemen zijn veroorzaakt. Vooral tijdens het bouwproces wordt aangeraden een verbod op het belopen van de daken in te stellen.

Bestekfase
Bestekschrijvers zijn geen dakspecialisten. De benodigde bouwkundige technische kennis is wel aanwezig, maar blijkt vaak onvoldoende op de dakpraktijk aan te sluiten. Dit kan leiden tot besteksteksten die fouten bevatten of juist teveel speelruimte bieden waardoor afbreuk op de kwaliteit is te verwachten. Het gevolg is dat veruit de meeste bestekken worden uitgekleed door de aannemer en daarna door de dakdekker, om een zo goedkoop mogelijk dak te realiseren, waarbij voor de in het ontwerp opgenomen preventieve zekerheden eigen oplossingen worden bedacht. Soms voldoen deze, soms ook niet. Schades waar achteraf het bestek is opgevraagd, laten situaties zien waarbij bijvoorbeeld schuimglas is voorgeschreven en polystyreenisolatie werd toegepast. Evident is het verschil in prijs - die waarschijnlijk aan de wijziging ten grondslag ligt.

Hoe zijn deze situaties te voor­komen?
Het dakbestek of paragraaf 33 zou, voordat ermee gewerkt gaat worden, aan de dakdekker of haar adviseur moeten worden voorgelegd. De deskundigheid van zowel aannemer als onderaannemer moet in dit opzicht ten volle worden benut. Per project dient men zich af te vragen: wat staat er nu eigenlijk? Krijgen we wat we willen hebben? De ene dakbedekking is de andere niet: welke kwaliteit verlangt en verwacht men van het dak?

Dit soort vragen dient beantwoord te zijn voordat men begint aan de aanbesteding. Het is in dit opzicht ook belangrijk dat de dakdekker een duidelijke aanvraag mee krijgt, zodat hij daar zijn offerte op kan afstemmen. De opdrachtgever dient zich bij de aanbesteding dan ook de vraag te stellen: wat hebben we gevraagd, en hebben we het duidelijk gevraagd? En bij de beoordeling van de offerte: wat gaat de dakdekker nu precies doen, sluit de offerte aan bij de technische omschrijving? De offerte moet dan ook duidelijk, inzichtelijk en volledig zijn opgebouwd, zodat objectief vergelijk mogelijk is. Kortom, de schriftelijke en mondelinge communicatie tussen opdrachtgever en aannemer moet optimaal zijn om discussies achteraf te voorkomen.

Communicatie bouwpartijen onderling
Een veelgehoorde klacht is dat het werk van de dakdekker ‘gesloopt’ wordt door andere bouwpartijen, die daarna nog op het dak moeten zijn en de dakbedekking beschadigen.

Ook komt het voor dat de werkvolgorde een goede verwerking van het dak in de weg staat. Het dakvlak is gereed zonder gevelopstanden, de dakbedekking moet worden aangebracht waarna later de gevels er tegenaan geplakt worden. Bij de meer bijzondere daken, zoals daktuinen, kan de afstemming van de werkzaamheden tussen de dakdekker en de hovenier voor problemen zorgen. Stel dat er op zo’n dak lekkage ontstaat, wie is er dan verantwoordelijk?

Hoe zijn deze situaties te voor­komen?
In alle gevallen is het van belang dat de dakdekker al vroeg in het bouwproces bij de planning wordt betrokken. Hij kan dan zijn specifieke kennis inbrengen, waarmee veel problemen kunnen worden ondervangen. Onderling dienen duidelijke afspraken te worden gemaakt, deze worden bij voorkeur schriftelijk vastgelegd. Om problemen m.b.t. de aansprakelijkheid van bijvoorbeeld een daktuin te voorkomen, moeten dit soort daken bij voorkeur aan één al dan niet overkoepelende partij worden uitbesteed.

Uitvoeringsfase
Na een goede voorbereiding met een gedegen ontwerp en technische omschrijving kan het nog steeds misgaan. Ook in de uitvoeringsfase kunnen er fouten in sluipen. Damp­remmende lagen die niet goed in de detaillering zijn doorgezet, zijn veel voorkomend. Probleem is evenwel wanneer dit tijdens de uitvoering niet wordt gesignaleerd men pas in een later stadium met condensatieproblemen geconfronteerd zal worden.

Condensatieproblemen langs de dakranden
Om dit soort problemen zo veel mogelijk te voorkomen, is het van belang dat een opdrachtgever zich er altijd van vergewist met wat voor partij hij in zee gaat: hoe staat het bedrijf aangeschreven? Is het een bekwaam, gerenommeerd dakdekkerbedrijf? Maar let op: ook het inhuren van een gecertificeerd dakdekkerbedrijf betekent niet zonder meer dat een dak foutloos wordt aangebracht. Elke dakdekker werkt met onervaren krachten, inleenkrachten of leerlingen, en werkt onder tijd- en prijsdruk.

Bij een goed dakdekkerbedrijf loopt op de werkvloer altijd een voorman rond die aangesproken kan worden op techniek. De voorman is de eerste die controleert en bewaakt of het werk naar behoren wordt uitgevoerd. Hoewel de kans klein is, kunnen ook daken waar kwalitatief goede materialen door een gerenommeerd dakdekkerbedrijf zijn toegepast, tekortkomingen vertonen waarvan de oorzaak minder eenduidig is aan te geven. Meerdere factoren in de dagelijkse ‘bouwpraktijk’ kunnen hieraan ten grondslag liggen.

Hoe zijn deze situaties te voor­komen?
Tekortkomingen die na oplevering aan het licht komen, moeten onder garantieverplichting hersteld worden. Als opdrachtgever schiet je er weinig mee op. Een schrale troost is dan het begrip garantie. Als opdrachtgever moet je weten wat de garantie omvat. Waar geeft men precies garantie op? Hoe zit het met eventuele vervolgschade? Wie beslist er of een schade onder de garantie valt? Dit soort zaken dient van tevoren worden vastgesteld.

Bij eventuele noodreparaties is het tevens van belang dat de juiste dakdekker de juiste materialen bij zich heeft, zodat hij de dakbedekking met het passende materiaal kan repareren. Gebeurt dit niet, en wordt bijvoorbeeld een PVC met een APP gerepareerd, dan is de lekkage binnen de kortste keren weer terug. Deze opmerking klinkt misschien voor de hand liggend, maar het spreekt in de dagelijkse praktijk jammer genoeg nog niet altijd vanzelf.

Het mag duidelijk zijn dat een goede dakdekker zich als deskundig dakadviseur in het bouwproces moet etaleren. Indien je je als dakdekker in deze rol niet kunt waarmaken, is het zinvol de opdrachtgever op een goede dakadviseur te wijzen. Het dak kan dan vanaf het ontwerp tot aan de oplevering gecontroleerd tot stand komen en jarenlang probleemloos functioneren.

Wilt u deze tekst in opgemaakte vorm lezen met foto's, klik dan deze link aan, dan ontvangt u de tekst in een PDF bestand

 



Deze website wordt mede mogelijk gemaakt door:

Leveranciernaam