Roofs 2007-11-52 Groene daken vergroten uw wereld

In de hedendaagse architectuur en ruimtelijke ordening worden groene daken meer en meer toegepast. Dat is ook niet verwonderlijk, gezien het tekort aan groen in de grote steden en de vraag naar een groener leefklimaat bij veel mensen in Nederland. Een groen dak is niet alleen mooi om naar te kijken, maar voegt ook daadwerkelijk een stukje leefbaarheid toe in meerdere opzichten.

Carola Vonk, Marketing & Communication
Nophadrain Groendaksystemen

 

Ten eerste wordt steeds meer rekening gehouden met de woonwensen van kopers/nieuwe bewoners bij de ontwikkeling van het stedelijke gebied. Een belangrijke woonwens voor veel  kopers van een appartement, is een balkon of dakterras. Bij een onderzoek van Vereniging Eigen Huis gaf 74 % van de ondervraagden dit aan . Het vreemde is dat sinds 2003 balkons en dakterrassen niet meer verplicht zijn volgens het Bouwbesluit . Om mensen toch het gevoel van een ‘buiten’ te geven, bieden groene daken een alternatief. Een gezamenlijk groen dak (dat begaanbaar is) geeft bewoners ook de kans om elkaar te ontmoeten, wat een positieve weerslag geeft op het gevoel van veiligheid. Vooral in de Randstad, waar stadsvernieuwingen verbetering moeten brengen, is dit tegenwoordig een belangrijk punt.

Daarnaast vermindert een dakbegroeiing de totale druk op de afvoer van hemelwater tijdens hevige stortbuien. Tijdens dit soort hevige neerslag raken steeds vaker de riolen overbelast, waardoor straten blank komen te staan en kelders onderlopen. Het vergroten van de oppervlakte aan groene daken biedt hier een oplossing. Op een dak zonder begroeiing wordt het hemelwater na een regenbui onmiddellijk afgevoerd door de dakafvoeren naar de riolering. Wanneer water op een groen dak neerkomt, zal dit vertraagd richting riool worden afgegeven. Een gedeelte zal worden opgenomen door de begroeiing op het dak. Een gedeelte van de neerslag wordt door de planten verbruikt, een gedeelte wordt opgeslagen in de vegetatiedragende laag en een gedeelte wordt vertraagd afgevoerd. Hierdoor wordt voorkomen dat het riool wordt overbelast.

Tijdens een flinke bui met een regenintensiteit van i=0,03 l/(s.m²), gemeten bij een blokregen van 15 minuten en een dakhelling die kleiner of gelijk is aan 15˚(~26,8 %), wordt de piekbelasting van de riolering tot 90 % verminderd indien het dak is voorzien van een dakbegroeiing. In België heeft dit ertoe geleid dat subsidies worden gegeven op groene daken. Om steden en gemeenten in het Vlaamse Gewest aan te moedigen tot meer initiatieven voor een groenere omgeving en een betere leefomgeving, reikt het ministerie van Leefmilieu van de Vlaamse Gemeenschap sinds enige tijd subsidies uit voor de aanleg van groendaken. De subsidie bedraagt 25 euro per vierkante meter. Er zijn gemeenten die subsidiëren tot een hoger bedrag.

Door het gebruik van daken neemt het percentage aan groene ruimte in steden toe, wat een positieve invloed heeft op de luchtkwaliteit (absorptie van gassen en fijnstofdeeltjes, teruggave van vocht aan de atmosfeer), de luchttemperatuur en de ontwikkeling van dier- en plantkundige biotopen. Groene daken leveren een bijdrage aan het micro-klimaat in de leefruimte van gebouwen (warmer in de winter en koeler in de zomer) en het macro-klimaat in steden (ook wel bekend als urban heat island effect; in steden is het warmer dan op het platteland). Ook kunnen groene daken een waardevermeerdering voor het gebouw/de gebouwen opleveren.

Een dakbegroeiing is niet iets wat men zomaar op het dak aanbrengt. De opbouw dient goed doordacht te zijn om de levensduur van het gebouw te kunnen garanderen en een duurzaam groen dak aan te brengen. Van belang is dat het dakbedekkingsysteem optimaal wordt beschermd om mogelijke beschadiging daarvan te voorkomen. Hiertoe moet het dakbedekkingsysteem wortelbestendig worden uitgevoerd. Op het dakbedekkingsysteem moet een beschermlaag worden aangebracht met daar bovenop een drukstabiele drainagelaag welke wordt afgedekt met een filtervlies. Zo wordt voorkomen dat de fijne deeltjes uit de vegetatiedragende laag de drainagelaag verstoppen. Op het filtervlies wordt de vegetatiedragende laag aangebracht. De dikte van deze laag wordt bepaald door de gewenste vegetatie. Ook is het mogelijk om op het dak naast beplanting ook begaanbare en/of berijdbare verhardingen aan te brengen waardoor het dak kan worden geïntegreerd in de omgeving.

Als men alleen kijkt naar de begroeiing kan men een onderscheid maken tussen een extensieve en een intensieve begroeiing. Extensieve begroeiing bestaat uit bijvoorbeeld Sedum, kruiden en grassen, die bestand zijn tegen extreme weersomstandigheden en relatief weinig onderhoud nodig hebben. Een intensieve begroeiing daarentegen lijkt meer op een normale tuin met een gazon, heesters en zelfs bomen, al dan niet gecombineerd met begaanbare en/of berijdbare verhardingen.

Een van de kenmerken van een extensieve dakbegroeiing, ook wel een vegetatiedak genoemd, is de dunne opbouw (tussen 6 en 8 cm). Hierdoor is de keuze in vegetatie beperkt tot soorten die bestand zijn tegen extreme weersomstandigheden die heersen op daken (zon, wind, en droogte). Men moet hierbij denken aan Sedum, kruiden en siergrassen.

Deze vegetatie is min of meer vrij om te groeien, waarbij men rekening dient te houden met een veranderende aanblik; in de loop der tijd zullen inheemse plantsoorten zich mengen met de geplante vegetatie, en om het dak zuiver te houden van ongewenste vegetatie, dient tenminste één tot twee maal per jaar onderhoud te worden verricht. Hierbij dienen ook de hemelwaterafvoeren op hun functionaliteit te worden gecontroleerd. Deze vegetatiedaken zijn over het algemeen slechts beperkt begaanbaar voor het verrichten van onderhoudswerkzaamheden. Gezien de geringe hoogte van de substraatlaag en het lage gewicht (vanaf 30 kg/m2) zijn dit soort daken ook toepasbaar bij bestaande daken en daken met een helling tot 35 ˚.

Daken met een intensieve begroeiing, ook wel tuindaken genoemd, hebben een grotere verscheidenheid aan mogelijke vegetatie; gazon, heesters en bomen behoren tot de mogelijkheden. De substraatlaag dient voldoende dik te worden uitgevoerd (minimaal 20 cm) om de begroeiing van voldoende voeding te voorzien. Het is mogelijk om een daktuin onder tuinarchitectuur te maken, welke esthetisch gezien een grote invloed op het omgevingsbeeld kan hebben. Het tuindak is begaanbaar en te gebruiken voor recreatieve doeleinden en het vereiste onderhoud is vergelijkbaar met een traditionele tuin.

Bij de aanleg van een groen dak dient naar verschillende aspecten gekeken te worden; wat voor soort groen dak zal worden aangelegd (extensief – intensief), is de bouwconstructie hiervoor geschikt, en welke dakbedekkingconstructie is toegepast? Elk van deze factoren speelt een belangrijke rol bij de keuze hoe het dak wordt ingericht.

Een dakbegroeiing beschermt enerzijds de dakbedekking tegen extreme invloeden van buitenaf zoals UV- straling en temperatuurschommelingen (bijvoorbeeld bij een regenbui op een zonnige dag). Een dakbegroeiing verlengt de levensduur van de dakbedekking. Anderzijds kan de begroeiing het dak beschadigen door wortelgroei. Dit is de reden dat het dakbedekkingsy­s­teem gekozen dient te worden met het groene dak in het achterhoofd en wortelbestendig dient te worden uitgevoerd.

Dakbanen uit kunststof zoals TPO, TPE en EPDM zijn veelal wortelbestendig. De overlappen worden doorgaans met hete lucht gelast zodat een homogene en zeer dichte voeg ontstaat. Bij EPDM wordt dit alleen bereikt indien de overlappen gevulkaniseerd worden. Bitumineuze dakbanen zijn op zich niet wortelbestendig, maar de wortelvastheid van de baan kan verbeterd worden door bij de productie een kleine hoeveelheid worteldodend product toe te voegen (bijvoorbeeld koper). Bitumenbanen die de 4 jaar durende doorwortelingstest volgens de FLL/SBR dakbegroeiingsrichtlijn (of de gelijkwaardige test volgens NEN EN 13948:2007)  hebben weerstaan, kunnen als voldoende wortelvast worden beschouwd. Indien de dakbedekking niet de FLL doorwortelingstest heeft doorstaan, dient een wortelwerende folie op de dakbedekking te worden aangebracht.

In het geval van een lekkage zullen de reparatiewerken en het bereiken van de dakbedekking veel omslachtiger en duurder zijn indien het dak is voorzien van een begroeiing. Het is daarom aan te bevelen om bij een dakbegroeiing een volledig met de onderconstructie verkleefd dakbedekkingsysteem aan te brengen. Lekkages kunnen dan makkelijker worden gelokaliseerd. Indien er sprake is van een geïsoleerd dak is een omgekeerd-dakconstructie te prefereren. Niet alleen vanwege bouwfysische aspecten, maar ook omdat de isolatie een extra bescherming biedt aan het dakbedekkingsysteem.

Een intensieve dakbegroeiing vormt een extra hoge belasting van de bouwconstructie. Daarom moet de constructeur bij het ontwerp rekening houden met dit extra gewicht. Dit is vaak zodanig dat een intensieve dakbegroeiing niet kan worden gerealiseerd op een bestaande dakconstructie. Bij een extensieve dakbegroeiing is de belasting veel geringer. De extra belasting van vegetatiedaken is vaak gelijk aan of zelfs lager dan daken voorzien van een grindlaag. In de praktijk blijkt dat door het geringe gewicht van een extensieve dakbegroeiing dit type dakbegroeiing ook op bestaande daken kan worden gerealiseerd.

 

Conclusie
De mens heeft behoefte aan een groene leefomgeving, en men zoekt met name in steden naar ruimte waar men kan recreëren. Dikwijls wordt in dichtbebouwde gebieden echter de beschikbare open ruimte opgeofferd om een plek te kunnen geven aan het groeiende aantal auto’s. Een synergie van oplossingen kan worden bereikt door het aanleggen van een ondergrondse parkeergarage met daarop een daktuin (intensieve begroeiing eventueel gecombineerd met begaanbare en/of berijdbare verharding). Bewoners profiteren niet alleen van extra leefruimte, maar ook van een zekere en veilige parkeerplaats. Intensieve dakbegroeiingen worden in de meeste gevallen bij nieuwbouwprojecten aangelegd, waarbij in de ontwerpfase rekening kan worden gehouden met de hoge statische en dynamische belasting.

Ook extensieve dakbegroeiingen kunnen bijdragen aan een prettiger leefklimaat in steden. Door platte daken te voorzien van vegetatie, vermindert de belasting op het riool tijdens hevige stortbuien, waardoor zich minder wateroverlast zal voordoen. De temperatuur in gebouwen zal dalen in de zomer, en stijgen in de winter, terwijl het algehele klimaat in de stad ook verbetert. Extensieve begroeiingen (vegetatiedaken) kunnen niet alleen bij nieuwbouw, maar ook bij herinrichting van bestaande bouw worden aangelegd.

Wilt u deze tekst in opgemaakte vorm lezen met foto's, klik dan deze link aan, dan ontvangt u de tekst in een PDF bestand. 



Deze website wordt mede mogelijk gemaakt door:

Leveranciernaam

Inschrijven nieuwsbrief