Roofs 2012-09-20 Bouw House of Tomorrow Today begint

Al enige jaren is prof. dr. ir. Jos Lichtenberg van de TU Eindhoven bezig met de ontwikkeling en de realisatie van het House of Tomorrow Today (HoTT). Dit is zijn eigen woonhuis, waarin de nieuwste technieken op het gebied van duurzaamheid worden verwerkt. Komend najaar zal het pand worden gerealiseerd.

Eigenlijk is Jos Lichtenberg al vanaf het begin van zijn carrière actief in het ontwikkelen van technieken om gebouwen milieuvriendelijk, energiezuinig en – ook niet onbelangrijk - tegelijk comfortabel te realiseren. Na zijn studie Bouwkunde ging hij bij isolatieproducent Rockwool aan de slag en in die functie was hij betrokken bij de ontwikkeling van een van de eerste passiefhuizen in Kopenhagen. “Destijds waren we heel trots op het resultaat, maar we merkten toch ook al snel dat we één essentieel aspect waren vergeten: men moet er ook in kunnen wonen. De diverse technieken kunnen wel het gewenste resultaat hebben, het comfort en woongemak mag niet uit het oog worden verloren. Het eerste passiefhuis was geen huis, maar een fabriek.”

In 2003 werd hij als hoogleraar productontwikkeling aangesteld aan de TU Eindhoven faculteit Bouwkunde en zijn inauguratierede betekende meteen ook de lancering van het concept Slimbouwen. Via de stichting Slimbouwen, waarvan hij voorzitter is, wordt het concept gepromoot. Sinds enkele jaren is adviesbureau Inno-Experts uit Eindhoven, waarvan hij mede initiatiefnemer is, rondom Slimbouwen opgezet, om samen met ambitieuze opdrachtgevers concrete projecten te realiseren, waarbij met name de gebruiker centraal wordt gesteld.

Slimbouwen

Het concept Slimbouwen precies houdt in dat het bouwproces op een fundamenteel andere manier zal moeten worden benaderd. “Bouwpartijen zijn gewend dat ze verteld krijgen wat ze moeten doen: er wordt verwacht dat de bouwers het bestek volgens een marktconforme prijs uitvoeren. In het concept Slimbouwen wordt verwacht dat de bouwpartijen actief meedenken over welke oplossing de beste is. Daarbij is het van essentieel belang dat met de overige partijen wordt overlegd. En daarvoor is het noodzakelijk dat het aantal partijen dat bij het bouwoverleg wordt betrokken tot een minimum wordt beperkt.”

 

“In de Oudheid en de Middeleeuwen werd een bouwproject uitgevoerd door zes, hooguit zeven partijen. Sinds de Industriële Revolutie is dat aantal explosief toegenomen. Bij grote projecten zijn soms wel honderden partijen betrokken. Die zijn echter allemaal te herleiden tot die zes, zeven partijen die de basis vormen van ieder bouwproject. Het is de uitdaging om te komen tot de meest slimme oplossingen – en dat zijn vaak niet de traditionele oplossingen. In al die eeuwen dat we bouwen, hebben we steeds nieuwe ontwikkelingen eenvoudigweg opgeteld bij wat we al hadden. Slimbouwen wil dat doorbreken en komen tot de meest duurzame, efficiënte en flexibele bouwmethode. Dit vergt vooral een andere, meer transparante houding van de bouwpartijen en dat vormt in de praktijk direct ook de drempel. Dat is een van de redenen waarom de realisatie van het House of Tomorrow Today meer tijd in beslag neemt dan ik vooraf had ingeschat.”

De dakleverancier is een kernleverancier binnen het Slimbouwen. Het liefst is er één loket naar de markt voor de dakfunctie, incl. de zonne-energie, isolatie, waterdichting en –afvoer, alle doorvoeren, etc. In het HoTT wordt dit ingevuld door de DNN Groep uit Emmen, die naast daksystemen ook een afdeling steelframebouw hebben en dus ook voor de constructieve dakvloer kunnen zorgen. Daardoor kunnen zij het gehele dak in eigen huis prefabriceren en monteren.

House of Tomorrow Today

Toen de familie Lichtenberg besloot een woning in Sterksel (wat meer in de buurt van de werkplek in Eindhoven) te bouwen, wist Lichtenberg dat dit een gebouw moest worden dat volgens de principe van het Slimbouwen zou worden gebouwd. Dit principe geldt voor alle onderdelen van het bouwproces: het casco, de gebouwschil, de installaties en de afbouw.

Het HoTT krijgt een woongedeelte, een werkgedeelte en een slaapgedeelte (alwaar ook een bed & breakfast zal worden ingericht). Het ‘rustige’ gedeelte (de werkkamer, de slaapkamers en de bed & breakfast) staat fysiek los van het woongedeelte. Daar tussenin bevindt zich een gang, die de ‘aorta’ wordt genoemd. In dit gedeelte bevinden zich onder een opneembare vloer en boven een plafond alle hoofdleidingen, van waaruit naar de gebruiksruimtes wordt vertakt. Mocht er dus in de toekomst een woonfunctie wijzigen waardoor de loop van de leidingen moet worden verlegd, of mocht er een probleem zijn met de leidingen, dan kan men daar altijd gemakkelijk bij.

Technieken

De woonfunctie van het gebouw staat voorop. Grote raampartijen zorgen voor energieverlies maar leveren ook veel woongenot op: een mooi uitzicht en daglicht in de binnenruimte. Hoewel er driedubbele en HR++-beglazing is toegepast, zal er toch door een vergroot glasoppervlak meer energieverlies plaatsvinden. Dit zal moeten worden gecompenseerd door de toepassing van zonnepanelen. Lichtenberg: “De prijs van zonnepanelen is de afgelopen vier jaar met een factor 4 gedaald. Het automatisme is nog steeds: ‘PV is duur, dus we leggen er zo min mogelijk van op het dak.’ Dat gaat dus niet meer op. Het is ook vaak geen mooi gezicht, een paar panelen op een pannendak. Maar als het dakvlak goed wordt benut kunnen de panelen op een fraaie manier in het dakvlak worden geïntegreerd. Het HoTT heeft een op het zuiden gericht dakoppervlak van ruim 100 m² waarmee per jaar zo’n 15.000 kWh zonne-energie wordt opgewekt.”

De schil is zodanig geïsoleerd dat er een Rc-waarde van 6.5 wordt bereikt. “Een hogere Rc-waarde was wel mogelijk, maar niet wenselijk omdat de constructie anders te dik zou worden. In de schil zijn ook de geautomatiseerde ventilatieroosters verwerkt. Voor een goede en gezonde ventilatie (ca. 2x Bouwbesluitniveau) is een combinatie gemaakt met Jaga verwarming.  Op een geautomatiseerde manier wordt gecontroleerd natuurlijk geventileerd. Het systeem regelt de luchttoevoer via openingen achter de verwarmingsunits op basis van metingen van de CO2 concentratie en het vochtgehalte in de lucht en kan deze bij extreme koude buiten voorverwarmen. De luchtafvoer vindt plaats via openingen in het dak boven het centrale atrium dat als een zonneschoorsteen werkt. De ‘vuile’ ruimtes worden bij gebruik mechanisch geventileerd.

In het pand is met name in de vloer veel gebruik gemaakt van Phase Change Materials (PCM). Dit zijn materialen waarvan de faseverandering (van vast naar vloeibaar of andersom) wordt gebruikt om warmte op te slaan of af te staan. Afgezien van het comfort is dit met name voor de warmtepomp een interessant gegeven. Die kan constanter en daardoor rendabeler draaien.

Zodoende wordt een woonhuis gerealiseerd dat niet alleen milieuvriendelijk en energiezuinig is; het gebouw wekt zelfs voldoende energie op om een elektrische auto 25.000 km per jaar te laten rijden. Lichtenberg stelt dat het House of Tomorrow Today economisch rendabel is door de aanzienlijke besparing op energieverbruik enerzijds en de stijgende prijzen van grondstoffen en brandstoffen, gecombineerd met de dalende prijzen van PV-systemen. “Voorzichtige berekeningen tonen aan dat de terugverdientijd van de extra energiemaatregelen ongeveer zeven jaar is,” besluit hij. “Maar waarschijnlijk ligt dit aantal in de praktijk lager.”

Komend najaar zal eindelijk begonnen worden aan de bouw van het pand. Naar verwachting zal het begin 2013 worden opgeleverd.

Wilt u deze tekst in opgemaakte vorm lezen met foto's, klik dan deze link aan, dan ontvangt u de tekst in een PDF bestand



Deze website wordt mede mogelijk gemaakt door:

Leveranciernaam