(uitgave 96/6 pag 6)

Asbest is de verzamelnaam voor de in de natuur voorkomende vezelachtige silikaatmineralen

Verwerking, onderhoud en verwijdering

Behandeling van asbesthoudende producten

Het begrip ‘asbest’ roept bij vele mensen een zekere angstreactie op. Niet helemaal onterecht, want een blootstelling aan asbest kan bepaalde gevaren inhouden voor de gezondheid. Door rekening te houden met enkele specifieke richtlijnen bij de realisatie, het onderhoud of de afbraak van een dak met asbesthoudende producten, kunnen de gezondheidsrisico’s echter sterk worden beperkt of zelfs volledig worden geëlimineerd.

Asbest is de verzamelnaam voor in de natuur voorkomende, vezelachtige silikaatmineralen die o.a. hittebestendig zijn, onbrandbaar, slijtvast, warmte-isolerend, chemisch stabiel en bovendien ook zeer goedkoop. Al snel werd echter duidelijk dat deze wondervezel ook enkele minder aangename eigenschappen bezit en zelfs ernstige ziekten kan veroorzaken. De asbestvezels vertonen namelijk de neiging om zich herhaaldelijk in de lengte te splitsen tot uiterst fijne, met het blote oog onzichtbare ‘fibrillen’ die het menselijk lichaam kunnen binnendringen via contact met de huid, door het inslikken van de vezels maar in de eerste plaats door inademing.

Vezels gevaarlijk in ongebonden toestand

Op deze foto zijn de uiterst fijne asbestvezels duidelijk te zien (werkelijke breedte: 0.2 mm)
Er dient een duidelijk onderscheid te worden gemaakt tussen asbestcement en spuitasbest. Het spuiten van asbestvezels op een oppervlak was in ons land een veelgebruikte techniek, tot deze toepassing in 1980 compleet werd verboden vanwege de aanwezigheid van het grote percentage ongebonden vezels (90%) die makkelijk in het milieu terecht kunnen komen en zo kunnen worden ingeademd. Wanneer men in de dakensector met asbest in aanraking komt, dan is dat meestal onder de vorm van asbestcementproducten zoals golfplaten of kunstleien. Dit plaatmateriaal wordt industriëel vervaardigd en bestaat voor 85 à 90% uit cement en voor de resterende 10 à 15 % uit asbestvezels die vastzitten in de harde cementmassa en dezelfde rol spelen als staal in gewapend beton. Deze producten leveren als dusdanig geen gevaar op voor de gezondheid vermits de vezels goed ingebed zijn. Enkel wanneer de vezels loskomen en in de lucht gaan zweven bestaan er gezondheidsrisico’s. Daarom is het van belang om bij de verwerking, het onderhoud en de verwijdering enkele belangrijke richtlijnen in acht te nemen om het materiaal zo weinig mogelijk te beschadigen en zo weinig mogelijk stof te veroorzaken.

Verwerking

Op de bouwplaats dienen zo veel mogelijk gebruiksklare producten te worden gebruikt om bewerkingen zoals boren, schuren, zagen of breken te vermijden. Indien één van deze handelingen toch onvermijdelijk zijn dan mogen er in geen geval werktuigen worden gebruikt met een hoge snijsnelheid zoals schuurschijven of hoekslijpmachines. Dit is trouwens ook wettelijk verboden. Door het materiaal tijdens de bewerking goed nat te houden wordt eventuele stofvorming vermeden, maar er wordt in elk geval aanbevolen de bewerkingen steeds buiten uit te voeren of voor een goede verluchting te zorgen en bovendien ook gebruik te maken van een geschikt stofmasker (filtercapaciteit P2 of P3) en liefst ook een wegwerp-overall.

Onderhoud

Door de asbestcementproducten te verven kunnen eventuele beschadigingen of verweringsverschijnselen worden tegengehouden en kan de levensduur van het materiaal worden verhoogd. Dit verven gaat natuurlijk ten koste van de herkenbaarheid van de producten zodat het risico bestaat dat ze later als ‘gewone’ cementproducten worden behandeld. Het voornaamste onderhoud dat eventueel moet gebeuren aan asbestcementhoudende golfplaten of leien is het verwijderen van mos. Met het oog op het voorkomen van stofvorming wordt het gebruik van een hogedrukreiniger natuurlijk ten stelligste afgeraden. Men dient gebruik te maken van een chemische ontmosser waarna de materialen best behandeld worden met een zogenaamde ‘asbest-sealer’, een product dat na verneveling over de golfplaten of leien een afdeklaag vormt die het asbestcement beschermt tegen verdere verwering.

De asbestcementproducten zoals golfplaten of kunstleien leveren als dusdanig geen gevaar op voor de gezondheid vermits de vezels goed ingebed zijn.
Verwijdering

Het veiligste is natuurlijk de asbestcementproducten met rust te laten zolang ze niet ernstig verweerd of beschadigd zijn. Wanneer deze materialen toch dienen te worden verwijderd dan moet er, in tegenstelling tot bij het verwijderen van materialen die vrije asbestvezels bevatten, geen beroep worden gedaan op gespecialiseerde firma’s en moeten de werken ook niet worden gemeld aan de arbeidsinspectie. Er wordt wel aanbevolen minstens dezelfde veiligheidsmaatregelen in acht te nemen die ook gelden bij de verwerking en het onderhoud van de producten. Een aantal belangrijke regels zijn:

Bij de sloop van gebouwen verdient het aanbeveling eerst de asbestcementhoudende materialen te verwijderen. Bij deze verwijdering kan het stof door toevoeging van water en cement, volgens een welbepaalde procedure, herleid worden tot een harde blok, maar mits naleving van de bovenstaande aanbevelingen zal slechts een geringe hoeveelheid stof ontstaan.

Waar naartoe met het afval?

Indien een gespecialiseerde firma zorgt voor de verwijdering van de asbestcementproducten dan zal zij eveneens instaan voor de behandeling van het afval. In het andere geval dient men de verwijderde materialen zelf zo voorzichtig mogelijk naar een containerpark te brengen (indien mogelijk nat maken, zo weinig mogelijk beschadigen, zorgen dat men bij het transport niets verliest,...). Asbestcementafval wordt in containerparken aanzien als sloopafval en mag dan ook samen met dit afval worden gestort:

Tenslotte

Hoewel er haast voor elk asbestcementproduct een goed (zij het iets duurder) alternatief beschikbaar is, worden er nog steeds asbestbevattende golfplaten en leien verkocht. Met het oog op de mogelijke gezondheidsrisico’s komt het er in de eerste plaats op aan om tijdens de verwerking, het onderhoud en de verwijdering van deze producten stofvorming zo veel mogelijk te voorkomen en de richtlijnen die in dit artikel aan bod kwamen zo nauwlettend mogelijk toe te passen.

Voor alle verdere inlichtingen over dit onderwerp kunnen wij u verwijzen naar ‘Arbeid & Milieu’, Waterloostraat 11, 2600 Berchem, tel.: 03/218.74.72, fax: 03/218.80.77 of tot het Centrum voor Informatie Asbest Benelux (C.I.A.B.), Nerviërslaan 139 bus 49, 1040 Brussel, tel.: 02/778.12.99.

Literatuur

Met dank aan CIAB, Arbeid & Milieu en L.B.I.S. (Belgische Federatie van Dakdekkers)

door: ing Guinée G.

Kies hier:
Inhoudsopgave Roof Belgium 1996
Terug naar Roof Belgium