Onderhoud van rieten daken

Hoe men het ook draait of keert, een rieten dakbedekking blijft een prestigieuze zaak en is niet voor iedereen weggelegd. Toch zijn er in ons land heel wat daken met dit gewas bedekt en het schaars aantal vakbekwame rietdekkers heeft dan ook zijn handen vol. Niet enkel met nieuwbouw- of renovatiewerken maar ook met het zeer specifieke onderhoud dat noodzakelijk is voor de kwaliteit en de levensduur van het rieten dak.

Vlak na de oorlog was er werk in overvloed voor de Belgische rietdekkers, vermits vele landgenoten uit deze donkere periode de financiële mogelijkheden hadden overgehouden om een prestigieuze villa te bouwen en deze te voorzien van een rieten dak. Aan deze glorieperiode kwam abrupt een einde toen eind de jaren ’60 de sociale lasten peilsnel de hoogte in schoten. Vermits het aanbrengen van een rieten dakbedekking niet in 2 à 3 dagen gebeurt, maar voor een 300 m2 grote villa met 4 man zelfs 3 weken in beslag neemt, werden de hoge uurlonen ondraaglijk en besloten vele rietdekkers er mee te stoppen en hun heil te zoeken in andere activiteiten.

Daar aan het eind van de jaren ’70 de verschillende, ondertussen 10 tot 15 jaar oude rieten daken aan herstelling of onderhoud toe waren, was het voor de eigenaars natuurlijk zoeken naar een speld in een hooiberg om een geschikte vakman te vinden. De bedrijven die op dat moment het gat in de markt opmerkten en hun bedrijvigheid weer opnamen zitten tot op vandaag –en ook voor een groot stuk in de toekomst– met een boordevolle agenda.

Mosvorming

Een rieten dak bestaat in feite uit een pak riet van 30 cm dik dat op de panlatten wordt aangebracht. De ideale dakhelling om het afvloeien van smelt- en regenwater over het rietpakket optimaal de laten gebeuren bedraagt 45°. Hoe steiler het dak, hoe minder het water de kans krijgt om diep in het rietpakket te dringen en hoe langer de dakbedekking zal meegaan. Bij een grotere indringingsdiepte zal de verdamping naar buiten immers minder makkelijk kunnen plaatsvinden zodat het riet langer vochtig blijft en kan gaan rotten. Na afzienbare tijd zal men ook geconfronteerd worden met mosvorming op het riet, wat niet alleen lelijk is, maar bovendien ook schadelijk vermits het mos de vochtigheid vasthoudt. Daarom dient het mos met de platte kant van de ‘rietdekkershamer’ te worden weggeschraapt en moet het riet vervolgens met de zijkant van dit werktuig worden uitgeklopt om voor een zekere verluchting te zorgen.

De 'rietdekkershamer', (vooraan op de foto) wordt tijdens het onderhoud gebruikt om het nos weg te schrapen en het riet uit te kloppen

Schade door vogels en ongedierte

De eerste 10 levensjaren zal het rieten dak weinig last ondervinden van beschadiging door vogels. Enkel wanneer er zich mosvorming begint voor te doen, gaan deze diertjes in het riet beginnen pikken om de levende organismen die zich in het mos schuilhouden te verorberen. Ze zullen ook vaak proberen om korte rietstengels los te trekken vermits dit natuurlijk het ideale materiaal is om hun nest uit te bouwen. De vogels zijn bovendien intelligent genoeg om steeds op dezelfde plaats rietstengels weg te halen zodat het onderliggend pakket iets losser komt te liggen en de volgende stengels steeds makkelijker zijn weg te halen. Vermits een standaard rieten dakbedekking 30 cm dik is, is er niet snel reden tot paniek, maar wanneer er op verschillende plaatsen aanzienlijke pakketjes materiaal zijn verdwenen kan men best de rietdekker inschakelen om het rietpakket weer aan te vullen. Om deze problemen te voorkomen kan er bovendien een fijnmazig (1×1 cm) metalen net over het dak worden aangebracht. Dit is niet zo mooi maar wel effectief. In vele gevallen wordt het net enkel over het bovenste gedeelte van het dak aangebracht, in de nokzone, vermits enkel daar de door de vogels fel begeerde korte stengels te vinden zijn.

De bewering dat ratten en muizen zich in het rieten dakpakket zouden nestelen wordt door de vakman afgedaan als een fabeltje, een misverstand dat nog dateert van 50 à 100 jaar geleden. In die periode werd er immers veelvuldig gebruik gemaakt van roggestro i.p.v. riet om het dak af te dichten. Wanneer de strohalmen na het dorsen voor deze toepassing werden gebruikt waren ze nooit volledig ontdaan van alle graan en precies deze achtergebleven korreltjes waren een feestmaal voor ratten en muizen. Maar in riet valt er geen dergelijk ongedierte te verwachten omdat dit gewas voor hen niet het minste voedsel bevat.

Brandwerende producten

Een vaak gehoord argument tegen het gebruik van rieten daken is het brandgevaar. De verzekeringspremies voor huizen met een dergelijke dakbedekking bedroegen in het verleden dan ook vaak het twee- of driedubbele van wat men voor een traditionele dakbedekking zou betalen. Tegenwoordig liggen de premies min of meer gelijk of heeft men toch minstens de keuze uit een aantal verzekeringsmaatschappijen die geen onderscheid meer maken omdat men heeft aangetoond dat rieten daken statistisch gezien niet vaker branden dan hun traditionele varianten. Riet kan inzake brandgedrag vergeleken worden met papier: een enkel vel papier ontvlamt vrij eenvoudig en wordt ook snel door de vlammen verteerd, maar met een dik telefoonboek liggen de zaken al direct heel wat anders. Hetzelfde geldt voor een enkele rietstengel en een 30 cm dik, stevig gebonden rietpakket. Het aanbrengen van een brandwerend product gebeurt dan ook meestal uit gevoelsmatige overtuiging. Bovendien is niet iedereen overtuigd van de onschadelijkheid van deze producten ten opzichte van het riet en dient de behandeling minstens om de 5 jaar te worden herhaald.

Goed onderhoud verdubbelt levensduur

Door een regelmatig onderhoud zal een rieten dak er niet alleen steeds goed blijven uitzien, maar zal bovendien de levensduur aanzienlijk worden verlengd. Wanneer men het onderhoud laat voor wat het is, zal in vele gevallen na 30 à 35 jaar de mosvorming reeds dermate hevig zijn en het riet zoveel rotte plekken vertonen dat een grondige renovatie of afbraak onvermijdelijk wordt. Door een grondige reiniging om de 8 à 10 jaar kan men zich zelfs verwachten aan een verdubbeling van de levensduur.

Opleiding ‘Opbouw en herstelling van rieten daken’

Ons land is zeker niet dik bezaaid met vakbekwame rietdekkers en tot voor kort bestond er niet de minste vorm van opleiding op dit gebied. Dit heeft niet alleen tot gevolg dat er in deze specifieke sector weinig nieuwe bedrijvigheid te verwachten valt maar dat bovendien de huidige ondernemingen te kampen zullen krijgen met een vergrijzing van het personeel en een tekort aan geschoolde werknemers. Precies daarom heeft het vormingsinstituut voor KMO te Brugge besloten een speciale avondcursus in te richten met als thema ‘Opbouw en herstelling van rieten daken’. Deze opleiding zal bestaan uit 5 sessies van telkens 4h. Voor alle verdere inlichtingen hieromtrent kunt u contact opnemen met het Vormingsinstituut voor KMO, tel.: 050/40.30.60, fax: 050/ 40.30.62.

(Met dank aan de heer Daniël Vanden Berghe van de firma Geo Vanden Berghe)

door: ing Guinée G.

Kies hier:
Inhoudsopgave Roof Belgium 1996
Terug naar Roof Belgium