Zoeken

Roofing Holland 1996-11-12 Strak PVC-dak is geen utopie

PVC dakbedekkingen zijn niet meer weg te denken uit de dakenbranche. In twee voorgaande artikelen is ingegaan op enkele toepassingen van PVC gecoat polyesterweefsel of zo u wilt PVC folie met polyesterweefsel gecacheerd. In dit artikel wordt een algemeen probleem behandeld wat met name bij PVC dakbedekkingen meer nadrukkelijk naar voren komt dan bij andere dakbedekkingen: plooien.

PVC dakbedekkingen worden al jaren toegepast. Niet in het minst om het uiterlijk dat verkregen kan worden: een strak en glad dak. Inmiddels zijn verwerkingstechnieken en toepassingsvoorwaarden dusdanig dat in technisch opzicht de zaak 'onder de pannen' is. Het strakke en gladde dak is echter een zaak die nog niet altijd geheel onder controle is. Met name plooivorming is een lastig probleem. Het is min of meer aan het materiaal zelf te danken dat plooivorming als zeer hinderlijk wordt ervaren. Dat begint bij de verkoop. Op het moment dat gekozen wordt voor het type dakbedekking en PVC dakbedekking komt ter sprake, wordt al dan niet bewust het gladde en strakke oppervlak van de folie meegenomen in de overwegingen. Minder aanhechting van vuil en een snelle afvoer van hemelwater worden als argument aangevoerd. Het beeld van een dakoppervlak dat zo strak als een biljartlaken op het dak ligt komt in het verschiet. Het kan zijn dat een opdrachtgever nog niet geheel bekend is met PVC folie en onzeker voor de eerste maal besluit het eens te proberen. Vervolgens doet hij iets wat hij nooit doet: hij gaat bij de oplevering mee het dak op en ziet plooien. Wat hij ziet komt niet overeen met wat hij in gedachten had gekocht. Vervolgens wordt er onzeker gevraagd of dat gevolgen heeft voor de levensduur van de dakbedekking en uit de twijfel zich in een klacht.

Plooien Plooien in de dakbedekking ontstaan op vele manieren maar grofweg komt het er op neer dat of het materiaal veranderd van vorm of de directe omgeving waarmee het verbonden is. Er zijn plooien die ontstaan als gevolg van de verwerking, plooien die ontstaan als gevolg van spanningen in het materiaal, in de bouwconstructie of beide, en plooien die ontstaan door externe spanningen en/of krachten. Niet alle plooien zijn te voorkomen maar een strak dak is beslist geen utopie. Een PVC dakbedekking is glad. Oneffenheden die bij 'ruwe' dakbedekkingen minder snel opvallen zijn bij PVC dakbedekkingen direct zichtbaar. PVC dakbedekking is bovendien soepel en daardoor makkelijk plooibaar. Een PVC dakbedekking plooit niet méér dan enig andere zachte dakbedekking. Plooien in een dakbedekking van PVC uiten zich sneller en zijn door het gladde oppervlak eerder waarneembaar. Tenslotte moet er nog duidelijk onderscheid worden gemaakt tussen plooien in de dakbedekking en aftekening van de ondergrond in de dakbedekking. De meeste PVC dakbedekking wordt mechanisch bevestigd in de overlap met behulp van dakboorschroeven en volgplaatjes. Aftekening van die volgplaatjes is niet te vermijden.

Plooien als gevolg van de verwerking

Bij de verwerking van PVC folie worden de banen uitgerold, gericht, op maat gemaakt en gelast tot een dakbedekking. Bij het uitrollen en richten moet worden getrokken aan het materiaal om het op de plaats te krijgen. Het verwerken van PVC folie gebeurt in de buitenlucht en in veel gevallen op een ondergrond van isolatie. Al deze handelingen kunnen aanleiding geven tot plooien. Bij het (overmatig) verwarmen met de föhn treden temperatuurverschillen in delen van de dakbaan op. Omdat dit bij het lassen gebeurt worden die temperatuurverschillen gefixeerd. Na verloop van tijd heeft de baan weer overal dezelfde temperatuur en het gefixeerde deel staat onder spanning waardoor bij de lasnaad plooitjes ontstaan. Dit kan worden versterkt als bij te hard aandrukken met een rol de dakbedekking voor de aandrukrol opstroopt.

Deze plooitjes zijn schadelijk omdat ze kunnen resulteren in capillairen bij de lasnaad. Producenten en leveranciers van PVC dakfolie zijn zich hiervan bewust en hebben maatregelen genomen als richtlijnen voor de verwerking, training van de verwerkers/dakdekkers en aanpassing van het materiaal. Bovendien controleren zij werken en geven desgewenst instructie op het dak. Eén van die instructies is het puntsgewijs fixeren van de PVC baan op de onderliggende baan direct na het richten. Dakdekkers hebben het over 'pikken'. Afhankelijk van de ondergrond moeten de puntfixaties op regelmatige afstand worden aangebracht. Hoe meer oneffenheid in de ondergrond, hoe kleiner de onderlinge afstand. Plooiwerking als gevolg van wisselende weersomstandigheden tijdens de verwerking zijn minder makkelijk te vermijden. Bij het richten van de banen alvorens tot het lassen over te gaan worden de banen door de zon verwarmd en zetten ze uit. Wanneer niet alle banen even lang in de zon liggen maar wel worden gelast ontstaan spanningen zodra de dakbedekking overal dezelfde temperatuur heeft. Het is daarom zaak niet te ver vooruit te werken en zo snel als mogelijk na het uitleggen en richten de baan te lassen. Daarmee wordt ook de invloed van wind beperkt. Het is overigens zo dat plooien als gevolg van richten, wind en dergelijke korte tijd na het aanbrengen verdwijnen.

Plooien als gevolg van externe invloeden

Eenmaal verwerkt tot dakbedekking is het materiaal onderhevig aan allerlei dynamische belastingen als wind, water, ijs, het belopen van het dakvlak etc. Al deze belastingen doen de folie vervormen wat zich kan uiten in plooien. Bij een goede bevestiging en voldoende weerstand van de folie treden geen plooien op. Zijn de belastingen te groot geworden dan bezwijkt òf het materiaal òf de bevestiging van het materiaal geheel of gedeeltelijk. Plooien zijn dan een aanwijzing voor schade.

Plooien als gevolg van spanningen in de constructie

De meeste plooien ontstaan door spanningen in het materiaal of de constructie waar de dakbedekking deel van uitmaakt. Spanningen in de constructie zoals het uitzetten/krimpen ten gevolge van temperatuur- en vochtigheidsschommelingen. Bij het ontwerp van gebouwen wordt uiteraard rekening gehouden met uitzettingen en krimpen van constructies.
Dilataties dienen om te grote spanningen in de constructie op te vangen. De bepaling van dilataties gebeurt door de constructeur-ontwerper. Niet altijd wordt rekening gehouden met aansluitingen van bouwonderdelen als dakbedekking. Een bekend voorbeeld zijn doorgaande brandmuren die boven het dak opgenomen worden in de dakbedekking. Een ander voorbeeld zijn dakplaten die los van de wandplaten zijn gemonteerd maar door dakbedekking zijn gekoppeld. De dakbedekking zal na verloop van tijd plooien. Afhankelijk van de flexibiliteit van de bedekking zijn dergelijke plooien meer of minder ernstig.

Plooien als gevolg van spanningen in het materiaal

In het materiaal zelf zijn ook spanningen aanwezig. Krimp is het gevolg van spanning in het materiaal. PVC folies kunnen om verschillende redenen krimpen. De productiemethode, de polyesterdrager en migratie van weekmakers zijn als oorzaken bekend. Dat krimp niet altijd even negatief uitpakt is omschreven in de twee voorgaande artikelen. Zowel Polyblock als Poly Nederland laten PVC dakbedekking bewust krimpen om een strak uiterlijk te verkrijgen van de dakbedekking. Polyblock heeft een cilindervormig dak waar niet in geboord kon worden overdekt met een losliggende PVC dakbedekking. Door aan de voet van het dak de bedekking te verankeren en in de 'nok' spankabels aan te brengen is het dak ingepakt zoals goederen worden ingepakt met krimpfolie. Een dak met veel onderbrekingen is echter moeilijk op die wijze op spanning te brengen. Om de gevolgen van krimp tegen te gaan wordt altijd een kimfixatie aangebracht1. Ondanks kimfixatie kunnen plooien blijven optreden in de dakbedekking.

Samenvattend

Voor het werken met PVC dakbedekkingen moet om twee redenen dus meer op plooien gelet worden dan bij het werken met niet gladde zachte dakbedekkingen. De plooien zijn direct zichtbaar terwijl het materiaal meer tot zijn recht komt als strak dakoppervlak. PVC dakbedekking plooit niet sneller dan andere zachte dakbedekkingen maar omdat het materiaal soepel is uiten de plooien zich sneller. De verwerking van PVC dakbanen, de werkwijze en de plaats waar de dakbedekking wordt toegepast verdienen extra aandacht. Aandacht die op voorhand gegeven moet worden in de vorm van een bijvoorbeeld een legplan of een werkbeschrijving.

door: Ing A.B. Berlee