Zoeken

Roofs 1999-07-20

Bouwknopen vragen aandacht in ontwerp en uitvoering

In de vijfde gevel, het hellende dak, komen diverse bouwknopen voor die de nodige aandacht vragen in ontwerp alsmede in de uitvoering. Reeds tijdens de ontwerpfase dient rekening gehouden te worden met de ontwerp- en uitvoeringsrichtlijnen die hiervoor gelden. Dat de praktijk soms anders laat zien wordt duidelijk in het volgende verhaal.

          

Tijdens het begeleiden van een project, zowel in de ontwerpfase als in de uitvoeringsfase, alsook tijdens dakinspecties komen wij nogal eens tegen dat bouwknopen zoals dakvoet, kil- of hoekkeper en nok niet voldoen aan de richtlijnen. Dit heeft vaak de consequentie dat door deze 'bouwgebreken' er functionaliteitsproblemen zich kunnen voordoen. Hierbij moet u vooral denken aan lekkages, stormschaden, ventilatieproblemen. Dit heeft tot gevolg dat in sommige situaties zelfs al vlak na oplevering van het project er een aantasting is van de onderdakconstructie, om nog maar niet te spreken over de lange termijn waarbij de aantasting zover kan gaan dat zelfs constructieonderdelen geheel of gedeeltelijk vervangen dienen te worden. (foto 1)
Aan de dakvoet van dit project is de gootconstructie met stalen profielen op het dakelement aangebracht. De benodigde ventilatie inlaat van 9000 mm2 per meter dakbreedte is gereduceerd tot nul. Het eventuele lekwater dat via de harde bovenlaag van het dakelement dient te worden afgevoerd, conform de ontwerp- en uitvoerings-richtlijnen, loopt op deze manier direct in de constructie. Lekkage en ook aantasting van de gootconstructie was hier het gevolg.
Ditzelfde kwamen wij tegen bij een ander project in het zuiden van het land. Ook hier was de ventilatie inlaat aan de dakvoet afgesloten en werd het lekwater afgevoerd in de constructie. (foto 2)
Een ander aandachtspunt blijft het opspatten van het water uit de goot en de aantasting door ongedierte bij ontbreken van de benodigde vogelmuiswering conform artikel 35 van het bouwbesluit. (foto 3)
Ook de bouwknopen zoals kil- en hoekkepers verdienen voldoende aandacht daar dit zeer kwetsbare onderdelen zijn van een dakconstuctie die een cruciale rol kunnen spelen bij de regendichtheid van een dak. Tijdens het inmeten van een vierzijdig broekstuk werd een twijfelachtige situatie aangetroffen. (foto 4)
Deze ondeskundige afwerking van hoekkepers is dermate dat aantasting van de dakconstructie niet is uitgesloten. Door toepassing van dit schuimband wordt de zelfventilerende hoekkeperconstructie tenietgedaan waardoor extra ventilatie voorzieningen nodig zijn. Daarnaast is de verhoging van de ruiter middels het aanbrengen van een extra panlat op dit schuimband op een verkeerde manier uitgevoerd. Aantasting van deze panlat door inwatering is zeer aannemelijk. Duidelijk is dat een dergelijke uitvoering van zo'n belangrijk detail als de hoekkeper de duurzaamheid van het bouwen niet ten goede zal komen.

Kwetsbaar

Kilkeperconstructies en het regendicht maken hiervan is ook een dermate intensieve bezigheid dat wij diverse varianten hierop in de praktijk tegen komen. Kilkeperconstructie zijn zeer kwetsbare onderdelen in een dakvlak, hier wordt namelijk het water afgevoerd onder de dakpannen. Tijdens de ontwerpfase kan men echter sturing geven in de uitvoering door het juiste detail te dimensioneren. Op het dakelement dient er in het kilbereik een extra waterkerende laag, een spinvliesfolie te worden toegepast om te voorkomen dat stuifsneeuw of opstuwend water op de onderdakconstructie terechtkomt. Hierbij is het aanbrengen van een extra tengel tussen de folielaag en de panlat noodzakelijk. Daarnaast dienen de panlatten afgewerkt te worden met een zoomlat waarop een vogelmuiswering wordt aangebracht.
De panlatten waren hier in eerste instantie tekort afgezaagd om de gezaagde dakpannen genoeg ondersteuning te bieden. De dakdekker heeft dit later hersteld door er een stukje van circa 15 cm aan te nagelen. Het gevolg is dat de zoomlat en de vogelmuisschroot direct in de kilgoot liggen en een goede afwatering belemmeren, waarbij aangemerkt dat de zoomlat aangetast is doordat de afwatering hier langs stroomt. Ook het volgend kilgootdetail heeft lekkage opgeleverd. Hier is te zien dat men de kil heeft gebruikt als vergaarbak van puin.
Gelukkig zijn er nog echte vakmensen in de bouw die een bouwknoop niet als bouwgebrek uitvoeren maar zich houden aan de regeltjes die borg staan voor kwaliteit. Dit kan wordt mede gestimuleerd door een stuk kennis overdracht van hoe het op een eenvoudige wijze wel kan. Dit kan reeds in de ontwerpfase gebeuren zodat later tijdens de uitvoering bekend is hoe een dergelijke bouwknoop dient te worden uitgevoerd.

door: J.L.H. Kouwenberg, RBB