Zoeken

Roofs 1999-09-08 Olympisch Stadion Amsterdam van geschiedkundig bouwval tot sportmonument

In Amsterdam wordt momenteel de laatste hand gelegd aan de verbouw van het Olympisch stadion. Na jarenlange discussie omtrent het voortbestaan van deze olympische tempel en de vele berekeningen omtrent de financieringsmogelijkheden hiervan wordt de totaal gerenoveerde sportaccommodatie eind dit jaar officieel geopend. Dan zal het stadion terug gebracht zijn naar de stadionvorm van 1928, maar wél met een moderne ondergrondse parkeergarage en kantoorfaciliteiten en natuurlijk de van oorsprong olympische atletiekbaan.

In 1998 is dan toch nog de renovatie van het Olympisch stadion gestart. Het had maar een haartje gescheeld of geen steen van de monumentale olympische sporttempel was op zijn plaats blijven liggen. Naar een ontwerp van architect Stigt wordt door Strukton Bouw aangevangen met de bouw. Het ontwerp gaat uit van het oorspronkelijke plan van 1926. De betonnen opbouw van 1937 met de oude lichtmasten en trappen wordt totaal gesloopt. De gemetselde muren zijn gerestaureerd en weer zichtbaar. Ook de marathontoren markant boven het stadion uitstekend, 46 meter hoog, is volledig gerestaureerd. Het originele scorebord evenals de nieuwe lichtmasten zijn naar het oorspronkelijk ontwerp alleen met moderne technieken herbouwd.
Nieuw binnen het ontwerp is de voorziening van kantoorunits onder de tribune. Hier worden luxe kantoren gevestigd, in verschillende lagen opgebouwd. Aan de binnenzijde van de sporttempel wordt dit deel voorzien van transparante glasgevels als raampartijen voor extra lichtinval, welke tussen de betonrand van de tribune en de sintelbaan zijn geplaatst. Dit zijn zeer duidelijk zichtbare veranderingen op het vroegere ontwerp en zijn het duidelijkst zichtbaar tussen de tribuneplaatsen aan de beide korte zijden van de nieuwe sintelbaan. De tribune is afgedicht met een kunststof spuitbedekking.

Parkeergarage

De parkeergarage onder de te plaatsen atletiekbaan is nieuw. Via de hoofdingang is een aanrijroute voorzien voor deze ondergrondse parkeervoorziening. Deze garage biedt plaats aan 850 personenwagens.
Op de betonafdichting van de nieuwe parkeergarage, onder de sintelbaan en grasmat, is door de opdrachtgever Sociaal Fonds Bouwnijverheid voor een tweelaags volledig verkleefd EPDM afdichtingsysteem gekozen. Door dakdekker BOKO uit Wormerveer is op de met bitumen-emulsie voorgesmeerde beton een volledig in de warme bitumen verkleefde, polyester gewapende bitumen baan als eerste laag toegepast. Hierop is de uiteindelijke toplaag van een EPDM (Rubber) dakbaan verwerkt. Deze gewapende EPDM dakbaan met hoog polymeer SBS cacheerlaag van Phoenix Benelux bvba uit Heiloo wordt met warme bitumen verkleefd op de bitumineuze onderlaag. De keuze voor deze toplaag heeft te maken met de hoge bestendigheid van rubber tegen invloeden van buitenaf en de blijvende elasticiteit, ook na tientallen jaren.
De overlap van deze baan wordt vrijgehouden van de gietlaag van warme bitumen waarna door middel van hete lucht de overlap wordt gesloten.
'Waar mensen werken kunnen fouten ontstaan' luidt de algemene tekst. In gevallen waar het later onmogelijk is om fouten te herstellen zullen de risico's zoveel mogelijk beperkt dienen te worden. Bij het Olympisch Stadion is het na het aanbrengen van de zand-, grond- en graslaag met de combinatie van sintelbaan op de waterdicht afwerking onmogelijk lekkages later op te sporen. Door de keuze van volledig verkleefde dubbele lagen worden de foutkansen tot nul gereduceerd. Een ieder die ooit geconfronteerd is geweest met schadegevallen bij dit soort extreme opbouwen, ontstaan door losliggende (eenlaagse) bedekkingen, die tijdens de bouwfase beschadigd zijn, kan over de gevolgschade meepraten. Meestal blijken deze kosten van renovatie ten opzichte van een lichte prijsverhoging voor een zeker systeem ruimschoots te overtreffen. Het is onaanvaardbaar om dergelijke risicovolle systemen dan ook toe te passen. Vandaar dat opdrachtgevers steeds bewuster kiezen voor hoogwaardige, door gespecialiseerde bedrijven gemakkelijk aan te brengen, afdichtingsmaterialen. Ook de levensduur speelt hierbij een veel grotere rol dan bij gemakkelijk bereikbare daken.
Deze dakbaan is dan ook één van de weinige EPDM dakbanen die in zo'n systeem met warme bitumen volledig verkleefd kan worden waardoor de risico's van onderloopsheid, zoals bij losliggende systemen, worden tegengegaan. Bovendien hebben inmiddels zoveel opdrachtgevers met de Resitrix EPDM dakbaan (vanaf 1980 op de markt) goede ervaring opgedaan.
De totale oppervlakte van de afdichting op het beton bestaat uit 22.000 m2 EPDM en is door de werknemers van Boko vanwege de strakke planning in uiteindelijk vier weken aangebracht. Doordat jeugdigen in een weekend met gestolen zwaar materieel binnen in het Olympisch stadion gingen Joy-riden leek de planning uit te lopen, maar uiteindelijk bleek na controle van BDA de schade mee te vallen, 2000 m2 is vervangen.

Verder zijn de ruimte onder de tribune ingericht als kantoor- en bedrijfsruimte, met een totaaloppervlak van 14.500 vierkante meter. Een ruimte voor horeca gelegenheid staat ook gepland. De sportaccommodatie bestaat uit 2000 m2 sportruimte en een atletiekbaan. Het stadion zal straks plaats gaan bieden aan 22.500 zittende toeschouwers, waarvan ongeveer een derde overdekt kan plaatsnemen.
Na renovatie van het stadion wordt op de rondom gelegen terreinen gestart met de bouw van minimaal 800 en maximaal 1.300 woningen. Dit ontwerp wordt voorbereid door de architecten L. Lafour en R. van Wijk in combinatie met stedenbouwkundige H. Ebbering. De plannen zijn deeluitvoeringen van de ontwerpen uit 1991, welke nog uitgingen van de sloop van het Olympisch Stadion.

Opdrachtgever:Sociaal fonds bouwnijverheid
Gegevens bouw:Aannemer Strukton
Dakafdichting:Boko Wormerveer
Architekt:L. van Stigt architect Amsterdam
EPDM dakafdichting:Phoenix Benelux bvba

Op de valreep van de sloop gered

Het Olympisch Stadion dateert uit 1926 en is een ontwerp van architect Jan Wils. In 1923 gaat de toewijzing van de Olympische spelen van 1928 naar Amsterdam. Grote concurrent was Los Angeles. Het Olympisch Comité zoekt een terrein en kiest hiervoor het Harry Elte stadion aan de Amstelveenseweg. Dan ontstaan de problemen. De regering weigert subsidie in verband met het sporten op zondag en de gemeente Amsterdam is het niet eens met de ligging van het stadion. Ook komt vanuit de hoek van de Amsterdamse school Architecten, verenigd in 'architectur en Amacitia', kritiek over de keuze van de architect, waarbij de discussie gaat over het weggeven van een project zonder hiervoor een prijsvraag uit te schrijven. Voorzitter van het NOC, Baron Schimmelpennick van de Oye, drukt de plannen desondanks door. Architect Jan Wils, zelf groot sporter en geïnteresseerd in sportarchitectuur, krijgt de opdracht.
De gemeente geeft 500 duizend gulden subsidie en het NOC start een inzameling, die 1,5 miljoen opbrengt. Vanwege de te lage financiën wordt een aantal gebouwen in het plan van architect Wils al direct geschrapt. Uiteindelijk blijft alleen het Olympisch stadion over.
In 1926 wordt de bouw aanbesteed. De Amsterdamse Ballast Maatschappij ontvangt de opdracht voor ruim 1 miljoen gulden om het zand op te hogen. Aannemingsbedrijf Kruithof en Scholten ontvangt de opdracht voor de grondfundering en het betonwerk. Weliswaar is de laagste inschrijver voor dit onderdeel Condor, desondanks ontvangt de aannemer niet de opdracht. Jan Wils geeft de opdracht eigenhandig aan zijn plaatsgenoten Kruithof en Scholten (Voorburg). De reden hiervan is de naar zijn idee te hoge totaalprijs van Condor (ruim 7,5 ton te hoog). Kruithof en Scholten maken alles met Jan Wils rond en starten de bouwactiviteiten. In 1928 is de bouw gereed. De capaciteit was gepland op maximaal 41.000 toeschouwers. Als het stadion gereed is, blijkt het plaats te kunnen bieden aan 32.000 toeschouwers. De Olympische spelen worden in 1928 gehouden.
In 1937 ontwerpt wederom Jan Wils de vergroting van het stadion. Boven op de sporttempel wordt een tweede betonring geplaatst met trappen om het stadion.
Sinds 1975 ontstaat door onvoldoende financiële middelen de aftakeling van stadion. Vanaf de jaren 80 worden diverse plannen ontwikkeld van herstel tot sloop voor woningbouw. Een stichting tot behoud van het Olympisch stadion wordt opgericht. Pas in 1996 werd definitief bepaald dat het stadion voor sloop blijft behoed. De exploitatie als atletiekstadion met 22.500 zitplaatsen en daar omheen 800 woningen blijkt haalbaar. Voor de restauratie en herinrichting van het rijksmonument, kosten ongeveer 23 miljoen gulden, kan een beroep worden gedaan op rijk, provincie, de gemeente Amsterdam en het Nationaal Restauratie Fonds. Een publieksactie wordt op touw gezet om stoeltjes te kopen. Het gat van 5 miljoen wordt op deze manier gedicht.

door: F.A. Steegman