Zoeken

Roofs 1999-09-34 Vinding zou goedkoop en effectief afrekenen met kwartsstof

Er hangt nog een grote waas van geheimzinnigheid rond de vinding van Sjouke Leistra, directeur van Interclean Bouw in het Friese Menaldum. Maar als de machine net zo effectief is als de videobeelden suggereren en Leistra beweert, is het kwartsprobleem voor werkers in de bouwsector getackeld. Atlas Copco gelooft in elk geval in het succes en zal binnen afzienbare tijd de machine op de markt brengen.

Het probleem van te hoge concentraties kwartsstof in de bouw heeft terecht een grote aandacht gekregen. Aandacht van overheid en arbo-organisaties die op een spoedige oplossing aandringen en aandacht van bedrijven en onderzoeksinstituten die met wisselend succes naar een oplossing toewerken.
Interclean Bouw in het Friese Menaldum zou een betaalbare en definitieve oplossing voor het probleem hebben gevonden voor werkers in de bouw die zich aan het schadelijke kwartsstof bloot moeten stellen. 'Zou hebben gevonden', want de machine die het gevaarlijke stof wegneemt heeft Roofs niet mogen zien en officiële proefnemingen of testen waaruit blijkt dat het stof ook daadwerkelijk (bijna) volledig wordt weggenomen zijn er niet. Maar het feit dat machinebouwer Atlas Copco in Zweden de vinding in productie neemt en tot die tijd alles op alles zet op om de vinding af te schermen, bewijst dat de Friese gevelspecialist wel erg dicht bij een oplossing is gekomen.
Wat Roofs wél heeft gezien is een videoband waarin de machine in de praktijk wordt getoond tijdens het uitslijpen van voegen. Atlas Copco gaf toestemming deze beelden vast te leggen indien de machine onder een doek verborgen bleef.

Gedemonteerd

Inmiddels is het prototype al weer gedemonteerd om in afwachting van de behandeling van de octrooiaanvraag het uitlekken van bedrijfsgeheimen te voorkomen. Binnen enkele weken al wil Atlas Copco in samenwerking met andere bedrijven de machine in productie nemen. Tot die tijd onthoudt de machinebouwer zich van elk commentaar. Degene die wel wil praten, zij het dat ook hij het achterste van zijn tong niet wil en mag laten zien, is de uitvinder zelf: Sjouke Leistra, directeur van Interclean Bouw.
Stofkwartbox Nummer 1 heeft Leistra zijn vinding genoemd. Het apparaat wordt aangesloten tussen de slijper en de compressor. Met enige aanpassing zou de vinding volgens Leistra ook eenvoudig zijn in te zetten bij het gebruik van elektrisch gereedschap zoals zagen en fresen. De op de videoband getoonde versie is echter ontwikkeld voor gereedschap dat door luchtdruk wordt aangedreven. Hoewel Leistra stelt dat zijn Stofkwartsbox beslist geen simpele stofzuiger is die slechts het stof afzuigt, wordt al het stof direct bij de bron weggenomen. Dat gebeurt met een slang die op de slijp- of freesmachine is aangesloten. Het stof verdwijnt via een acht meter lange slang naar de kwartsopslagbox. De hele machine, inclusief opslagbak weegt nauwelijks acht kilo. Hij is volgens Leistra zo ontworpen dat ook bij het legen geen stofdeeltjes kunnen ontsnappen. Verstoppingen zouden, zelfs nadat de machine dagen achtereen is gebruikt, niet mogelijk zijn.
De videobeelden waarop het werken met de Stofkwartsbox wordt getoond, zijn verbluffend. Staan de mannen bij het uitslijpen van voegen gewoonlijk in een dikke mist van stof, bij het gebruik van Leistra's machine is er niets. Helemaal niets. "Niet omdat de hoeveelheid stof zo klein is dat je het niet waar kunt nemen, maar omdat er helemaal geen stof is," zegt Leistra.

Zondagse pak

De gevels blijven volstrekt vrij van stof. De vinding maakt het bij wijze van spreken mogelijk om in het zondagse pak de voegen uit te slijpen. Leistra: "Ik heb geprobeerd te meten hoeveel stof er eventueel nog vrijkomt. Ik heb het uitgetest met twee glazen plaatjes waarop ik een film olie heb aangebracht. Onder een sterk vergrootglas was er niets te zien. Met de vinding zijn we ongeveer een half jaar bezig geweest. We hebben de werking telkens verfijnd en verbeterd. De machine werkt perfect."
Leistra verwacht dat Atlas Copco de machine straks op de markt brengt voor een bedrag van rond de duizend gulden. Als zijn vinding inderdaad het kwartsstof zo effectief wegneemt als Leistra beweert en de beelden suggereren, dan lijken diverse beroepsgroepen in de bouwbranche op een betrekkelijk goedkope manier van de kwartsproblematiek te zijn verlost.

door: Mari van Lieshout