Zoeken

Roofs 1999-11-14 Ondernemer moet rekening houden met nieuwe regels door CE-markering

Het is niet helemaal onbekend in de bouwwereld. De CE-markering staat al op (nieuwe) machines, of het nu om een mortelmenger of een betonmixer gaat. Ook persoonlijke beschermingsmiddelen, zoals veiligheidshelmen of -schoenen, zijn inmiddels voorzien van dit Europese teken. Nu zijn de eigenlijke bouwproducten aan de beurt.

"Het is een gecompliceerde materie. We willen het goed doen, dus nemen we er de tijd voor, in het belang van een goede regelgeving," zegt drs. R.J. Wijnands, directeur van het Nederlands Verbond Toelevering Bouw NVTB. "Wij zijn al jaren intensief met deze richtlijn bezig. Er is wel licht aan het eind van de tunnel, maar het zal nog tot zeker 2004 duren voordat de regelgeving grotendeels is afgerond. Vergeet niet, we hebben het hier over bouwwerken met een lange levensduur. Soms een hele lange, een kathedraal gaat honderden jaren mee."
Op Europees niveau regels voor de bouw opstellen, is dan ook niet eenvoudig. In de eerste plaats zijn er grote verschillen in bouwcultuur. Een huis in Spanje ziet er anders uit dan een villa in België of een bungalow in Zweden. "Het maakt ook nogal wat uit of je een pijp moet leggen in onze drassige veenbodem of over een Oostenrijkse Alp," zegt Wijnands. Als een logisch gevolg vertoont ook de regelgeving grote verschillen. Bovendien is het zo dat het ene land heel anders tegen bepaalde zaken aankijkt dan het andere. Is bij ons de regelgeving en het toezicht gericht op het eindproduct, het gebouw of een andere constructie, in Duitsland moet elke fase gecontroleerd worden voordat de volgende 'ploeg' aan de slag kan.
Toch wil de Europese Unie ook op het gebied van de bouw tot harmonisatie van regelgeving komen. Het doel is, ook hier, een vrije markt te creëren en handelsbelemmeringen weg te nemen. Oorspronkelijk was het plan de bouwregelgeving zelf te harmoniseren. Dat bleek echter onhaalbaar, om de al genoemde redenen. Nu is de blik gericht op het eindproduct. Wijnands: "Een bouwproduct wordt beoordeeld alsof het is toegepast in een bouwwerk. Neem isolatiemateriaal. Je kijkt niet naar die gele rollen of piepschuimplaten maar naar de manier waarop het uiteindelijk in een gebouw zit, dus verpakt in gipsplaten in de spouw. Voor fabrikanten is het verschil dat er niet meer kan worden geleverd af-fabriek, zoals nu meestal gebeurt. Ook de fabrikant moet naar het eindgebruik kijken en daar de productspecificatie op aanpassen."
De Richtlijn Bouwproducten formuleert de essentiële eisen voor verschillende aspecten van bouwwerken, zoals de brandveiligheid, de stabiliteit of de druksterkte Die aspecten hebben steeds te maken met de veiligheid, de gezondheid of, in het verlengde daarvan, het milieu. Dat zijn immers de drie onderwerpen die bij alle Nieuwe Aanpak Richtlijnen aan de orde komen. Omdat het om een richtlijn voor bouwproducten gaat, is een vertaalslag nodig van essentiële eisen naar productspecificaties. Dat verloopt in verschillende stappen. Eerst is een indeling gemaakt van de bouwproducten. Wijnands: "We hebben het over vele duizenden producten. Het vertalen van de eisen kan niet voor al die producten hetzelfde zijn. Daarom zijn er nu een veertigtal productfamilies gedefinieerd." Voor elk van die 'families' wordt eerst bepaald welke essentiële eisen (aan het bouwwerk) relevant zijn.

Meet- of testmethoden

Is die discussie eenmaal afgerond dan worden de relevante eigenschappen van elke productfamilie vertaald in zogenaamde 'technische documenten'. Daarin staan de meet- of testmethoden volgens welke bepaald wordt aan welke prestatie-eisen een bepaald product - en in het verlengde daarvan het bouwwerk waarin het wordt toegepast - kan voldoen. Het gaat dus om de standaarden om de relevante karakteristieken van producten vast te stellen. Met andere woorden: doel is die meet- of beproevingsmethoden te harmoniseren zodat de productspecificaties overal op dezelfde gronden worden bepaald. Zijn de specificaties zo vastgesteld, dan krijgt een product CE-markering.

Langzaam maar zeker wordt voor specifieke producten dat traject nu afgerond. Meijer van de Stichting Bouwkwaliteit: "De komende jaren zijn heel wat technische documenten te verwachten, die dienen als basis voor CE-markering. Steeds meer producenten en handelaren krijgen dus met dit fenomeen te maken." Het eerste product waarvoor dat rond is, zijn metaalankers voor beton. Wie die producten maakt, zal aan de eisen van de Richtlijn Bouwproducten moeten voldoen en CE-markering moeten aanbrengen. Daarbij gaat het niet alleen om technische eisen, maar ook om administratieve. De fabrikant moet met name een technisch dossier aanleggen en bijhouden.

Is deze vorm van harmonisatie uiteindelijk gerealiseerd dan zal dat -ook voor Nederlandse fabrikanten de Europese markt makkelijker toegankelijker zal maken. Meijer: "De Richtlijn biedt bedrijven zeker kansen. De toegang tot andere markten zal eenvoudiger worden, al kan het nog wel even duren. Er verandert misschien hier niet zo veel, maar fabrikanten van de betreffende producten moeten toch met deze nieuwe regelgeving rekening houden." Gelukkig is de inzet van de Nederlandse bouwsector bij de verschillende procedures goed te noemen. Wijnands: "Alles bij elkaar zijn er zeker 150 mensen nauw bij dit proces betrokken, in werkgroepen, normcommissies of andere groepen. Je kunt er maar beter zelf bijzitten en proberen de regels te laten passen binnen je eigen cultuur, anders komt het gewoon over je." Meijer is echter minder gerust over de interesse van andere ondernemers: "We stellen dit onderwerp regelmatig aan de orde op allerlei bijeenkomsten, maar er zijn dan toch heel wat ondernemers die niet weten waar we het over hebben."

Brandveiligheid

Voor een grote groep fabrikanten zal het in ieder geval al een hele verbetering zijn als de regels op het gebied van brandveiligheid meer op één lijn komen. Na jarenlang debatteren, lijkt overeenstemming nu eindelijk in zicht te komen. Wijnands: "Niet alleen gelden hier strenge nationale eisen, maar er is ook sprake van twee totaal verschillende benaderingswijzen. In Nederland zeggen we: als een gebouw brandt, moeten de mensen er in ieder geval veilig uit kunnen komen. Elders is het uitgangspunt: het mag gewoon niet branden. Het kost erg veel tijd om hier op één lijn te komen, maar nu is er toch wel wat zicht op geharmoniseerde testmethoden."
Nu moet nog een element worden toegevoegd, waarvoor de brandveiligheid een goede kapstok vormt. Want een product vrij op de markt brengen, betekent nog niet dat het ook overal en in elk bouwwerk is toegelaten. Hier komen de nationale overheden weer in beeld. Zij bepalen voor elke specifieke toepassing en voor elk product de grenswaarden die gelden voor toelating. Brandveiligheid, om dat voorbeeld aan te houden, is ingedeeld in categorieën A tot en met E. Voor een school of een ziekenhuis zal de zwaarste categorie gelden, voor een pakhuis in ieder geval een lichtere. De technische specificaties harmoniseren de meetmethoden om vast te stellen wat het niveau van een bepaalde eigenschap is en dus, in feite, of het al dan niet binnen die grenswaarden past.

Terminologie

Elke essentiële eis uit de Richtlijn Bouwproducten wordt nader uitgewerkt in een basisdocument. Hierin wordt per productfamilie of subfamilie aangegeven welke aspecten relevant zijn om vast te stellen of aan de essentiële eisen wordt voldaan. Als laatste stap worden dan technische specificaties (geharmoniseerde normen of technische goedkeuringen) opgesteld die vastleggen hoe die specifieke eigenschappen worden bepaald of gemeten. Uiteindelijk moeten er vele honderden van die specificaties komen. Overigens bestaan er al veel Europese normen die alleen maar aangepast hoeven te worden.