Zoeken

Roofs 2000-04-28 Zelfbewustzijn van de sector groeit tijdens eerste branchedag Hellende Daken

De vereniging Het Hellende Dak beleefde eind februari in Amersfoort voor het eerst haar eigen branchedag. Een dag gevuld met kennisoverdracht, informatie-uitwisseling, collegiale contacten en vermaak. Een dag ook waarin de branchevereniging ruim twintigduizend gulden bij elkaar schilderde voor de daklozen van Peja te Kosovo.

In de relatief korte tijd van haar bestaan heeft branchevereniging Het Hellende Dak (HHD) tal van initiatieven genomen en succesvol uitgevoerd. Die initiatieven hebben ertoe bijgedragen dat kwaliteit van werken, scholing en het initiëren van innovatieve ontwikkelingen nu branchebreed hoog in het vaandel staan. Tijdens de branchedag die eind februari plaatsvond, gingen een aantal prominente sprekers onder leiding van dagvoorzitter en voormalig staatssecretaris van VROM, Dick Tommel, nader op deze ontwikkelingen in.
Het was een beetje feest, dus telde HHD-voorzitter Jan Weijers zijn zegeningen. Maar tegelijkertijd plaatste hij ook de nodige kritische kanttekeningen. Als verdiensten noemde hij onder meer de totstandkoming van de BRL's, de certificeringsregelingen en de Nederlandse inbreng bij het vaststellen van Europese normen.
Zijn kritiek gold met name voor het oud zeer ten aanzien van het arbeidsvoorwaardenbeleid binnen de gespecialiseerde aanneming. Weijers noemt het "nog steeds verbijsterend" dat de gespecialiseerde aannemers waaronder ook de dakdekkers vallen anno 2000 geen enkele invloed hebben op afspraken die collectief gelden tussen de ondernemers hellende daken en hun eigen werknemers. "Het is werkelijk niet meer van deze tijd dat een belangrijke groep opdrachtgevers onze kosten vaststellen door de bouw-CAO collectief voor iedereen geldend te krijgen en vervolgens in het economische proces daar op geen enkele wijze meer weet van hebben."

Lichtpuntjes

In Congaverband, het samenwerkingsverband van zeven brancheorganisaties van gespecialiseerde aannemers, wordt ten aanzien van dit punt slechts moeizaam vooruitgang geboekt. Niettemin ziet Weijers twee lichtpuntjes. Het ene is dat Vebidak in samenwerking met HHD bereid is naar oplossingen te zoeken om de dakenbranche in zijn geheel een sterkere positie te doen innemen. Het andere punt is dat ook de vakbonden nu bereid zijn om voor gespecialiseerde beroepsgroepen aanvullende arbeidsvoorwaarden voor de bouw CAO te bespreken. Weijers hoopt dat de dakensector nog eens eenduidig naar buiten kan treden en dat op die wijze een daken-CAO tot stand kan komen die een geïntegreerd onderdeel uitmaakt van de bouw-CAO.
Een groeiend probleem wordt volgens de voorzitter van HHD de instroom van vakbekwame medewerkers. Gezien de demografische ontwikkeling kan inmiddels niet meer gesproken worden van een (tijdelijk) conjunctureel probleem. De problematiek is hardnekkig en is hard op weg om een structureel karakter te krijgen. Onder het motto 'de kost gaat voor de baat uit' riep hij de branche op alles in het werk te stellen voor verbetering van de arbeidsomstandigheden. "Goede arbeidsomstandigheden zijn ook van belang voor de continuïteit op de lange termijn. Want de ontwikkelingen tonen aan dat niet alleen de prijs bepalend zal zijn voor het wel of niet uitvoeren van een werk, maar de beschikbaarheid van dakdekkersbedrijven over personeel en daarmee samenhangend de kwaliteit die kan worden geboden." De officiële uitreiking van het A-blad Hellende Daken die op de branchedag plaatsvond, noemde Weijers dan ook een forse stap vooruit.

Fietsen met de rem erop

De woorden van Weijers sloten nauw aan bij de visie van Hans de Boer, voorzitter van MKB Nederland die de huidige economische ontwikkelingen tijdens de branchedag aanmerkte als 'fietsen met de rem erop'. "Economisch gaat het goed, de bedrijven komen om in het werk, maar ze kunnen het niet meer behappen." Er is maar één alternatief om deze groeipijnen te overleven, meent de MKB-voorzitter: samenwerking. Alle goede bedoelingen ten spijt, de maatregelen die genomen zijn om meer personeel te verwerven door werklozen aan de slag te krijgen, zetten weinig zoden aan de dijk. "Niemand weet waar die werklozen zitten. En dan mag er wel genoeg aanbod van werk voor de dakdekkersbedrijven zijn, u zult steeds vaker nee moeten verkopen."
Volgens het eigen MKB onderzoek zal de economische groei dit jaar dan ook niet zo hoog uitvallen als de 4 procent die het Centraal Plan Bureau heeft berekend. "Stop met het geklets over het aanspreken van de stille arbeidsreserves waar het de oplossing van het arbeidsprobleem betreft, je bereikt de werkloze toch niet. En verwacht vooral niet teveel van productieverhoging door Internet als je het werk toch niet kunt uitvoeren."
Binnen de gespecialiseerde aanneming dienen de ondernemers daarom te kiezen voor een strategie die is gebaseerd op samenwerking. Het zal niet zozeer resulteren in een hogere productiviteit maar wel in meer rentabiliteit en efficiëntie. De Boer voorspelt dat ondanks allerlei maatregelen de administratiedruk voor MKB-ondernemers verder zal toenemen. "De rompslomp wordt groter want onze samenleving wordt nu eenmaal ingewikkelder. Kleine ondernemingen hebben geen uitgebreide staf die zich volledig kan concentreren op de afhandeling van administraties, ze zullen het werk daarom gezamenlijk moeten opknappen."

Aanbesteding

De noodzaak van samenwerking binnen de diverse groepen van gespecialiseerde aannemers dient zich volgens De Boer ook aan vanwege de duidelijke trend bij de overheid om het uit te besteden werk zoveel mogelijk 'te stapelen'. Dat stapelen maakt het centraal aanbesteden mogelijk. Bovendien groeit daardoor de omvang van het aan te besteden werk tot een dermate hoog niveau dat Europese aanbesteding mogelijk wordt. Die ontwikkeling maakt de positie van de gespecialiseerde aannemers er niet gemakkelijker op. "Wanneer deze projecten vooral naar grote aannemers gaan, betekent dat er voor de gespecialiseerde aannemers het eerste randje vet al af is. Ondertussen moeten deze ondernemers echter wel meebetalen aan maatregelen op het gebied van arbo, scholing en milieu. Het is goed te realiseren dat 60 tot 80% van de bouwsom naar de gespecialiseerde aanneming gaat. Bovendien zitten in dat segment over het algemeen de echte specialisten. Zij verdienen het dan ook om fair te worden behandeld en daarom maakt het MKB zich sterk voor een faire aanbesteding. Die eerlijkheid kan tot stand komen wanneer in de nieuwe UAR ook de onderaannemers worden betrokken." Volgens De Boer heeft staatssecretaris Remkes zich in beginsel al voorstander verklaard van deze UAR-uitbreiding. Onderzocht moet worden in hoeverre deze uitbreiding ook goedkeuring krijgt van de NMA.

Met terugwerkende kracht blij

Een aardige onderbreking van serieuze gedeelte, vormde de act van het 'nieuwe lid' van Het Hellende Dak, de heer De Moor uit Lunteren. Deze ondernemer had zich weliswaar inmiddels uit de actieve dakdekkerij teruggetrokken-tegenwoordig is hij fietsenmaker- maar De Moor was niettemin met terugwerkende kracht zeer verheugd toen hij hoorde dat hij ook een gespecialiseerd aannemer was geweest. Op een bijzonder geestige wijze relativeerde hij de zware woorden van de vorige sprekers. Zoals de opmerking van Jan Weijers die zijn inleiding opende met het weinig verrassende 'we staan de vooravond van ingrijpende veranderingen'. "Maar goed dat ik lid ben geworden,'reageerde De Moor, "als ik hier niet was gekomen, had ik het nooit geweten. En deze wetenschap brengt me een stuk verder." Met een sterk Veluws accent sprak hij zijn dank hiervoor uit en gaf hij cadeaus weg aan HHD-secretaris Ruud van Bergen en voorzitter Weijers. In zijn werkplaats had de fietsenmaker voor Van Bergen een fietsstuur gevonden. "Om tegen te sturen," legde De Moor met al zijn wijsheid uit. "Want een organisatie sturen in eigenlijk tegensturen. Als je een beleid uitstippelt, zet je je stuur vast en da's verkeerd; je moet voortdurend tegensturen." Van Bergen kreeg er een achteruitkijkspiegel gratis bij. Zonder glas overigens "want achteruitkijken heeft geen zin."
Voor de voorzitter en de secretaris samen had hij een kitscherige lamp meegebracht. "Jullie blij en mijn vrouw ook omdat dat ding nu weg is."

Kosovo

Aan het slot van de branchedag vond de veiling plaats van de schilderijen die de deelnemers die ochtend gezamenlijk onder leiding van Gerard Rietbergen hadden gemaakt. Bij deze painting act stonden-hoe kan het anders? - daken centraal. Aan dagvoorzitter Tommel was het de taak om de werken te veilen. Gemakkelijk was het niet maar uiteindelijk brachten de 15 schilderijen samen fl. 20.100,- op. Voor het schilderij dat de eerste prijs wegsleepte werd zo'n 3500 gulden betaald. De opbrengst ging naar een project van Aedes. In het verwoeste Peja te Kosovo helpt de koepel van woningcorporaties mee aan de wederopbouw.

door: Mari van Lieshout