Zoeken

Roofs 2001-01-03 Wantrouwen

          Ik las laatst in de Intermediair een en ander over het financiële wanbeleid van Europa. De Engelsen hebben niet geheel ongelijk in hun Euroscepsis zo blijkt uit onderzoek van de Europese rekenkamer en de Europese commissie van “wijze mannen”. Zo vertoont eenderde van de betalingen fouten en wordt er gesjoemeld en gefraudeerd bij het leven. De Europese Unie geeft iedere dag 560 miljoen gulden uit, iedere dag, wat neer komt op 200 miljard gulden per jaar. Dat betaalt de belastingbetaler, u en ik dus. Bijna 10 procent van alle BTW is voor Brussel plus een zelfde belastingbijdrage van de aangesloten landen.
Aan heffingen komt de rest binnen, heffingen die de prijzen opdrijven en dus ook betaald worden door de Europese consument. Tel daarbij op dat 40% opgaat aan subsidiëring van de landbouw, 33% aan de achtergestelde Europese gebieden en de rest voor o.a de ambtenaren en ontwikkelingshulp. Daar word je niet bepaald vrolijk van. In eigen land kunnen we d’r overigens ook wat van. Alle openbare besluiten gaan gepaard met veel onafhankelijk extern advieswerk, deskundige interrimmers, en weet ik allemaal niet wat. Alles moet plaatsvinden volgens de regels van goed bestuur. Inspraak in de democratisch tot stand gekomen besluiten moet op alle mogelijke manieren geregeld zijn.
Behalve dat dit alles heel duur is vergt het ook nog eens ongelooflijk veel tijd. Ik kan zo nog wel even doorgaan maar zal u en mezelf niet verder vermoeien. Ik wil u aangeven hoe het komt. Het komt voort uit het feit dat we elkaar niet, maar dan ook geheel niet vertrouwen. We doen het zelf. We eisen een openbaar bestuur dat transparant moet functioneren. Een openbaar bestuur dat tot en met de aanschaf van paperclips verantwoording moet afleggen. Een bestuur dat alle besluiten van enige omvang moet overleggen met de burgers. Een bestuur dat daardoor openbaar bestuurt om niet te worden afgeschoten door wantrouwende burgers. Een bestuur dat daarom alles vastlegt in procedures, inspraakrondes, externe adviezen, voorlichtingsbijeenkomsten, besluiten en ga zo maar door. En dat allemaal omdat het goed geregeld moet zijn.
En goed geregeld betekent niet dat dingen goed worden geregeld, nee, het betekent dat regelingen bestuurlijk goed tot stand komen. Dingen die daarmee niet goed geregeld zijn maar waar bestuurlijk wel mee weg te komen valt. Behalve als de bonnetjes niet kloppen natuurlijk. Het is een paradox, hoe meer regels, hoe minder resultaat, hoe nog meer regels om nog minder resultaat etc. En hoe groter de schaal, hoe groter de ellende. We reguleren onszelf kapot. Waarom deze tirade? Omdat het ons in onze dagelijkse dakenpraktijk ook overkomt. Als u een overeenkomst van enige omvang sluit met een andere partij, dan hoort dat ook op schrift te worden gesteld. Wanneer u de andere partij niet vertrouwt, dan is dat een hele klus om niet te zeggen een onoverkomelijke klus. Om met de woorden van Armand Doggen te spreken: “vraag je een koe, dan geef je er een toe” ofwel, het wordt van kwaad tot erger. Iets dergelijks doet zich voor bij het aangaan van prestatiecontracten. Wanneer het vertrouwen er is, dan kunnen behoorlijke winsten worden geboekt aan beide zijden. Een intern onderzoek heeft aangetoond dat een opdrachtgever tot 20% kan besparen bij het aangaan van een prestatiecontract zonder een gulden minder uit te geven aan het feitelijke onderhoud. De besparing wordt geboekt doordat het hele bestuurlijke apparaat van de opdrachtgever wordt uitgeschakeld. Geen interne goedkeuringen, bonnetjes, adviezen en begrotingen meer maar gewoon uitvoeren.
Wanneer het vertrouwen er niet is om een uitvoerende partij het beheer toe te vertrouwen, dan wordt het niks. Ook niet of zelfs juist niet als de beoogde overeenkomst genormeerd is. Laten we daarom ophouden met een BRL voor prestatiecontracten. Voorstanders beargumenteren dat het met een door een onafhankelijk deskundig instituut opgesteld BRL-prestatiecontract goed geregeld is. Zo van als een dakbedekkingsbedrijf het prestatiecontract heeft opgesteld zal het wel niet deugen. Afgezien van het feit dat een BRL helemaal geen goed instrument is om een privaatrechtelijke overeenkomst in onder te brengen, leidt het alleen maar tot versterking van wantrouwen. Een rampzalig wantrouwen. Waarom niet gewoon een modelcontract als handreiking zoals dat ook door de schildersbranche en de installatiebranche is opgesteld? Een prestatiecontract waarop u wordt afgerekend, dat stelt u toch zelf op. Of vertrouwt u zichzelf ook al niet meer?


Ton Berlee