Zoeken

Roofs 2001-08-40 Integratie van aluminium dak- en gevelbekleding

    “Het aluminium waarin u uw lunchpakket inpakt, gebruiken wij, weliswaar dikker, voor Prefa-dakgoten, dakpannen, dakshingles, fels-sjablonen, sidings en golfprofiel,” aldus manager Arno Traa van Prefa Nederland Alu – Dak en Gevel BV. Het is een zin uit de inleiding van de productencatalogus die wijst op de milieuvriendelijkheid en duurzaamheid van aluminium producten die vanuit Oosterhout leverbaar zijn. Voor dak en gevel zijn ook fels- en roefbanen en band- en plaatmateriaal leverbaar in kleuren naar wens.
Aan de hand van het Riza laboratorium in Lelystad geeft Traa een toelichting op de toenemende rol van aluminium in de gevel- en dakenbranche en het vervagen van de grens tussen deze twee.

Aluminium
Dat aluminium op diverse terreinen vele voordelen kent, werd reeds uitvoerig belicht in het artikel over het Aluminium Centrum (Roofs 3/2001). Architecten lijken hier ook steeds meer van doordrongen en passen het materiaal tegenwoordig veel vaker toe. Want naast de technische eigenschappen, heeft aluminium esthetische aspecten die nog eens worden verruimd door het kleurenscala waarin het materiaal vandaag de dag kan worden aangeboden. Samen leiden deze tot een duurzame frisse uitstraling die vaak ook nog direct van invloed is op de binnenhuisarchitectuur.
Een voorbeeld van zo’n uitstraling vormt het volledig geïntegreerde systeem voor dakbedekking (pannen, shingels, goot en afvoerbuizen) - al dan niet in combinatie met gevelbekleding - in één kleur en kleurvast wat het onderhoudsmatig schilderen overbodig maakt.
De referentielijst van de projecten die in België en Nederland werden uitgevoerd met Prefa producten groeit. En dan met name die van dakbedekking die van het totaal ruim 75% voor haar rekening neemt, variërend van felsbanen en fels-sjablonen tot shingels en dakpannen. Het overzicht toont aan dat vooralsnog de kleur antraciet de voorkeur geniet – naar het schijnt een kwestie van traditie -, en meer daken werden voorzien van pannen en shingels dan van felsbanen. Een kwestie van design en uitvoering waaraan steeds meer eisen worden gesteld, maar wellicht ook doordat kleine elementen als aluminium dakpannen, dakshingels en fels-sjablonen of losanges het voordeel hebben dat uitzetting gelijkmatig wordt verdeeld en condensvocht vanwege de vele overlappende naden gemakkelijker kan uitdampen. Daarnaast zijn deze kleine elementen door de mechanische manier waarop ze bevestigd zijn, afzonderlijk te verwisselen en worden ze stormvast gegarandeerd bij een algehele garantie van 40 jaar.
De grens tussen dak- en gevelbekleding is voor Traa overigens een fictieve, gebaseerd op de hellingshoek: “Is de hellingshoek 90° dan spreekt men van een gevel, is die 89,5° dan heeft men het over een hellend dak. Vandaar dat bijna alle producten uit het assortiment voor zowel gevel als wand zijn te gebruiken, met af en toe een specifieke aanpassing. Niet voor niets zie je ook een steeds verdere integratie van dak en gevel. En dat natuurlijk vooral in kleur.”

RIZA
Een mooi voorbeeld van die vage grens vormt het laboratorium van het RIZA (Rijksinstituut voor Integraal Zoetwaterbeheer en Afwaterbehandeling) te Lelystad.
De aluminium fels-sjablonen die architect Casper van der Hoeven bewust koos voor de bekleding van de gewelfde gevel van de nieuwbouw van het RIZA moeten associaties oproepen met - de schubben van -, vissen en daarmee indirect met het onderzoeksterrein van de bewoner: water. De zilvergrijze gebogen gevels uit aluminium fels-sjablonen vormen ook een mooi geheel met de rechte gevels uit blauw glas, te zien als het water bij de vis.
Het laboratorium bestaat uit een laag gedeelte en een hoog waarvan drie etages zijn bekleed met aluminium.
De vierkante fels-sjablonen van 29 x 29 cm - die overigens leverbaar zijn in 10 verschillende kleuren -, werden aangebracht op een ventilerend lattenwerk. Ze verspringen onderling enkele millimeters zodat een raaklijn ontstaat van 42° en niet van de 45° waarvan men oorspronkelijk uitging. “Een schoonheidsfoutje,” aldus Traa ”men heeft onvoldoende stilgestaan bij het effect dat dit zou opleveren. Immers, bij de sparingen voor de kozijnen in de betonnen wanden is uitgegaan van 45°.”

Dimpel
De fels-sjablonen die zijn gebruikt bij het laboratorium te Lelystad werden geleverd door Mutraco Dedemsvaart. Hoewel ook een Prefa product, blijkt het hier te gaan om een afspraak omtrent dimpels. De afzet van elementen zonder dimpel verloopt via het bedrijf uit Dedemsvaart, die ‘met’ rechtstreeks. Het verschil tussen deze twee zit hem vooral in toepassing. De fels-sjablonen zonder dimpel zijn alleen geschikt voor wandbekleding en worden afgeraden voor dakbedekking. “Met dimpel krijg je de fels-sjablonen namelijk vlak op de onderconstructie en wordt die meteen beloopbaar; zonder dimpel zou je er direct deuken inlopen.”
Het is een neveneffect van aluminium dat hoort bij het voordeel van gewichtbesparing. Slechts 2 kilo per m² in plaats van de 60 kilo per m² die betonnen dakpannen aan gewicht dragen. Er kan zo ook flink bespaard worden op de complete draagconstructie voor een dak en het maakt aluminium uitermate geschikt bij dakrenovatie, met name als tweede dak, aangebracht op bestaande daken. Het scheelt een hoop sloop- en afvoerwerk.
Samen met de overige milieuvoordelen van het schone aluminium in vergelijking met zink en koper, -iets waar Traa uitdrukkelijk op wil wijzen-, vormt dat de draagkracht voor het vertrouwen dat hij heeft in de toekomst. En op de draagconstructie van dat vertrouwen behoeft niet te worden bespaard.

Project: Laboratorium RIZA in Lelystad
Opdrachtgever: Rijksgebouwendienst directie Oost, Arnhem
Ontwerp: Baneke Van der Hoeven architecten, Amsterdam,
Projectarchitect: Casper van der Hoeven
Constructeur: Corsmit Raadgevend lngenieursbureau, Rijswijk
Adviseur bouwfysica: Lichtveld Buis & Partners, Utrecht
Hoofdaannemer: HBG regio Utrecht, Utrecht
Aluminium gevelapplicatie: Tulleners, Amsterdam
Gevelbekleding aluminium
fels-sjablonen: Mutraco Dedemsvaart
Bruto vloeroppervlak: 9.600 m2
Bouwkosten (excl. btw): 26 miljoen gulden