Zoeken

Roofs 2001-11-10 De LCA, meer dan een verkoopterm

    Regelmatig worden in ROOFS de afkorting LCA en het woord “Milieuprofiel” gebruikt. Ze worden vooral gebruikt als aanvullende kwaliteiten bij het omschrijven of aanprijzen van een product. Maar met deze termen de publiciteit in te gaan, zonder dat duidelijk wordt vermeld volgens welk afsprakenstelsel wordt gewerkt en deze milieuprofielen te publiceren, daar is het milieu niet mee gediend. Dan zijn het loze woorden. Bovendien geldt dat met het ontbreken van vergelijkingsmateriaal feitelijk niets wordt aangetoond en er aldus slechts sprake is van subjectieve ‘marketingpraat’! De LCA moet op elk moment juist en verantwoord gehanteerd worden. Vandaar nog maar eens de volledige uiteenzetting.

Schatting
LCA is de ingeburgerde afkorting van ‘Life Cycle Assessment’ dat in het Nederlands wordt vertaald met ‘Levens Cyclus Analyse’. Het woord ‘Analyse’ dekt evenwel niet de lading van het woord ‘Assessment’, wat ‘schatting’ betekent. Echter, om de afkorting LCA geen geweld aan te doen is in de vertaling voor de term ‘Analyse’ gekozen.

Methode
Onder LCA wordt verstaan een berekening van de totale milieubelasting van een product of dienst: van de winning van de grondstoffen tot en met de laatste levensfase, de stort. Alle tussenfasen zoals winning, productie, gebruik, hergebruik (op welke wijze dan ook), verbranding en tenslotte de rest, stort worden daarin meegewogen. Het onderzoek en de berekeningen ten aanzien van de milieubelasting omvat de effecten op de compartimenten bodem, lucht en water.
Het water omvat niet alleen het zoet- en zoutwater maar ook het sediment, de afzetting. Bodem duidt op de effecten die een product of dienst in de bodem teweegbrengt.
De LCA-methode is begin jaren negentig ontwikkeld door het CML, het Centrum Milieukunde Leiden. In opdracht van het Ministerie van VROM begon een faculteit van de Universiteit Leiden onder leiding van prof. Dr. Helias de Haes, milieu-effecten op een gestandaardiseerde manier in beeld te brengen. Dat leidde tot een eerste uitgave in oktober 1992 die tegenwoordig bekend staat onder de noemer CML-LCA-I. Twee jaar later dan gepland verscheen in juni van dit jaar de officiële versie van de 2e uitgave met de logische naam CML-LCA-II.

Milieuprofiel
Een milieuprofiel is eigenlijk niets meer dan de uitkomst van een LCA-berekening die wordt uitgedrukt in één of meer getallen. Meestal wordt dit milieuprofiel aangegeven met een reeks van 14 getallen die staan voor de effectcategorieën. Momenteel worden er van deze 12 meegenomen in de samenstelling van een milieuprofiel. Soms wordt deze getallenreeks vereenvoudigd tot een rij van 5 getallen, de zogenaamde milieumaten. Op het ministerie van VROM is men druk bezig met het verder vereenvoudigen om te komen tot één getal maar naar verwachting zal dat nog wel enige tijd in beslag gaan nemen.
De huidige reeks van 14 getallen bestaat uit input- en outputgerelateerde effectscores of effectcategorieën.
Vergelijkingsmateriaal
In de nieuwe CML-LCA-II-methode zijn voor een groot aantal stoffen karakterisatiegetallen opgenomen met behulp waarvan de milieubelasting van een stof vergelijkbaar kan worden gemaakt met een andere stof. Zo is met de karakterisatiegetallen bijvoorbeeld een vergelijking te maken van de schadelijke uitstoot van methaan met die van CO2. Voor de 12 effectscores en een groot aantal stoffen zijn nu karakterisatiegetallen opgesteld die leiden tot een Milieuprofiel dat er uit kan zien als in figuur 1.

Ordening
Om met name in de bouw enige ordening aan te brengen in het uitvoeren van het berekenen van milieuprofielen zijn sinds 1993 parallel aan respectievelijk in het verlengde van de LCA-methode, afsprakenstelsels ontstaan. Voor de dakenwereld begon dit allemaal met het HLD-project (Het Leven van Alle Daken), maar dat was geen succes. Dit werd eerst gevolgd door het MrPi-project (Milieurelevante Productinformatie van de Stichting Dak & Milieu) en daarna door het MRPI®-project (Milieu Relevante Product informatie van de NVTB). Dit laatste was vanwege de harmoniserende werking weliswaar een succes maar tegelijkertijd enorm kostbaar.
In verband daarmee werd het door de SBR (Stichting Bouw Research) gefinancierde project Eco-Quantum ontwikkeld.

Met het oog op het beperken van de kosten kwam de Platte dakensector met het initiatief om een milieu-beoordelingsrichtlijn op te laten stellen en deze toe te voegen aan de bestaande KOMO kwaliteitsverklaringen. Tevens heeft de gehele bouwsector de aanzet gegeven tot een normproject. Bij dit project dat wordt gefinancierd door VROM, gaat het om de milieubelastingberekening van een geheel gebouw. Dit alles onder de voorlopige naam mmg, (Materiaalgebonden Milieuprofiel Gebouw).
De normcommissie 351 280 mmg, heeft nu een ‘gele” versie NEN 5072 laten verschijnen die naar verwachting in het voorjaar van 2002 gereed is. Bij de wijziging van het Bouwbesluit op 1 januari 2003 kan of zal die wellicht erin worden opgenomen. Zover is het nog niet wat niet wil zeggen dat er tot die tijd al aanzienlijk ECHT milieuvriendelijker kan worden gewerkt.




 AMPO is een zelfstandig Adviesbureau voor Milieugerichte ProductOntwikkeling met ruime internationale ervaring op het gebied van productontwikkeling. Het adviesbureau werkt volgens de filosofie ‘Milieu & Economie in Harmonie’ en houdt zich sinds 1990 bezig met Interim-management en implementatie van het milieudenken en handelen bij productieprocessen en voert LCA-studies uit om deze implementaties te ondersteunen, zodat er een directe koppeling ontstaat tussen de processen en het product. Bovendien ontwikkelde het een aantal instrumenten die het mogelijk maakt zelfstandig Milieuprofielen te berekenen.
AMPO is lid van de vereniging LCA i/d Bouw VLCA, van de vereniging van Milieukundige, van de klankbordgroep VNO-NCW/BMRO LCA-experts, plaatsvervangend lid van de normcommissie mmg, en was lid van Data/ Format - MRPI®, van het Platform LCA- en Afval en van de Denktank t.b.v. CML-LCA II. AMPO geeft incompany trainingen ten behoeve van milieugerichte productontwikkeling.

De samenstellende effectcategorieën
van het Milieuprofiel:

Inputgerelateerd
1. Uitputting van abiotische grondstoffen
2. landgebruik

Outputgerelateerd:
3. Klimaat verandering
4. Ozonlaag aantasting
5. Humaan -toxicologische effecten
6. Aquatische ecotoxicologische effecten, zoetwater
7. Aquatische ecotoxicologische effecten, zoutwater
8. Sediment ecotoxicologische effecten, zoetwater
9. Sediment ecotoxicologische effecten, zoutwater
10. Terrestrische ecotoxicologische effecten
11. Foto-oxidant vorming
12. Verzuring
13. Vermesting
14. Straling

*De nummers 2 (landgebruik) en 14 (straling) worden nu nog niet meegewogen.

Het verschil tussen MRPI® en de BRL 5072 is:
1. Alle productiebedrijven dienen een LCA dossier aan te leggen;
2. LCA’s worden inhoudelijk beoordeeld;
3. Datakwaliteit maakt onderdeel uit van de procedure.