Zoeken

Roofs 2015-08-04 Risico's

Laatst las ik een artikel in de krant waarin de financiële problemen van vele bouwbedrijven werd besproken. Van alle oorzaken was het beheersen en opstapelen van de risico’s zeker niet de minste. Om werken te kunnen scoren moeten kansen en risico’s worden gewogen, waarbij kansen werden genomen en risico’s zelden of slechts marginaal werden afgeprijsd.

Iedere (onder)aannemer weet dat niet alle onbekende factoren en risico’s in geld zijn uit te drukken. Maar ook dat het je, als je alle risico’s van je afprijst, geen werk oplevert. Om risico’s te kunnen bepalen is het in de aanbestedingsfase noodzakelijk dat er evenwichtige afspraken zijn tussen aanbieder en aannemer.

Hoe anders is het op dit moment. Door tegenvallers in het verleden staan bestekken vol ‘risicoverleggingen’. Momenteel lijkt het erop dat ‘risico’ voor de opdrachtgever een vies woord is. Niets wat ook maar een beetje op een risico lijkt, is nog acceptabel. De meest absurde zaken, waarbij de opdrachtgever eventueel een risico zou kunnen lopen, worden uitgesloten. En de krankzinnigste eisen worden in het Plan van Aanpak geplaatst, al dan niet met boetes op het niet inwilligen hiervan.

Laatst kreeg ik een aanvraag onder ogen waarin werd gesteld dat de aanwezige te slopen golfplaten niet asbesthoudend waren. In de opvolgende nota werd dit ietwat genuanceerd. De aanwezigheid van asbest was namelijk voor de opdrachtgever op één locatie onderzocht. Maar mochten de platen van één van andere aangevraagde complexen wel asbesthoudend blijken te zijn, dan waren de onderzoekskosten en saneringskosten voor de aannemer van het werk. Ja, u leest het goed. De aanvrager zegt eigenlijk ‘Mogelijk hebben wij de werkzaamheden verkeerd aan u voorgeschoteld; in dat geval is dat heel erg jammer voor u, maar wij zijn niet thuis als dat voor u extra kosten geeft”. Het al of niet asbest saneren bij dit werk scheelt zomaar een factor 10, de onderzoekskosten inbegrepen.

In diezelfde periode liep er een aanvraag waarin een semi-overheidsinstantie een variatie aan werkzaamheden op de markt had gezet. Hierbij moesten summier omschreven werkzaamheden op één van de (niet nader benoemde) locaties met de benoemde hoeveelheden en materialen worden afgeprijsd.

Dat kan, het is tenslotte de keus van de klant. Maar sommige bijkomende wensen waren te absurd voor woorden. Zo eiste het bestek dat bij lekkagemeldingen de telefoon binnen 20 seconden moest worden opgenomen door een echt persoon. Verder eiste men dat, hoewel het voor de inschrijvers onbekend was op welke van de tientallen locaties de werkzaamheden betrekking hadden, men bij een lekkagemelding 24/7 binnen 30 minuten ter plaatse zou zijn. Zo niet, dan zou dat worden bestraft met een boete.

Ook zouden alle gevolgschades van een calamiteit binnen de gewenste garantietermijn van 15 jaar voor kosten van de aannemer komen. Alle eventuele extra kosten bij een garantieschade voor het bereikbaar maken van het dak (uit de aanvraag bleek dat diverse daken niet zonder hulpmaterieel zoals steigers of hoogwerkers betreden konden worden) kwamen in die gevallen ten koste van de dakaannemer. Wie kan dat waarmaken? Wie durft zoveel risico na uitvoering voor de komende 15 jaar op zich te nemen? Voor hoeveel geld denkt de opdrachtgever al deze risico’s bij de dakaannemer af te kopen, of verwacht hij een bodemprijs omdat hij denkt zoveel werk te hebben vergeven?

Op die momenten is het toch wel jammer dat er tussen de partijen die voor het werk zijn uitgenodigd niet een soort vooroverleg kan plaatsvinden. Wat zeg je nou Theo, je weet toch dat zoiets 100% illegaal is? Ja, ik weet het. Anno 2015 mogen bedrijven geen afspraken meer met elkaar maken, maar soms is het wel heel erg gewenst. Want opdrachtgevers die dit soort risico’s van zich af willen schuiven, vragen erom dat er prijsafspraken worden gemaakt. Niet om de prijs op te drijven, maar om de bedrijfstak gezond te houden en de zekerheid dat een werk daadwerkelijk gemaakt en gegarandeerd kan worden.

Want laten we eerlijk zijn, wat schiet een principaal ermee op als de aannemer op zijn werk de strop om wordt gedaan? Of wat te denken van de werknemers van de ongelukkige aannemer, die meent de risico’s te moeten nemen en het werk scoort - en uiteindelijk zijn toko moet sluiten waardoor zij op straat komen te staan? Zelfs de opdrachtgevers van eerdere, goed afgeleverde werken van dit bedrijf zullen hierdoor gedupeerd worden. Zij zien hun 10 jaar garantie verdampen en met jaren verkorten. Maar vergeet indirect uw eigen portemonnee niet als Moedertje Staat weer nodeloos een aantal werklozen en hun gezin kan gaan onderhouden. Echt: niemand wordt beter van dit soort fratsen.

Willen we onze bedrijfstak gezond maken… – ja: maken. Want als ik ‘houden’ had geschreven, zou u kunnen denken dat het allemaal hosanna is, nu het werk weer wat begint aan te trekken. Dus: willen we onze bedrijfstak gezond maken, dan zullen opdrachtgevers zich moeten realiseren dat ze de afgelopen jaren heel voordelig uit zijn geweest - maar ook dat risico’s afgeprijsd moeten kunnen worden. Want anders is het goedkoop van de depressie toch nog duurkoop in deze opkrabbelende markt.

Theo Wiekeraad