Zoeken

Roofs 2015-09-22 Vluchten kan niet meer (premium)

Afscheidsinterview

Per 1 december 2015 gaat Jos van der Borgt van SBD met pensioen. Hij was 13 jaar lang het gezicht van de Stichting Bedrijfstakregelingen ­Dakbedek­kingbranche (SBD). Een afscheidsinterview.

In december 2002 begon Van der Borgt na een periode van bestuurlijke onzekerheid als interim manager van SBD. Hij had toen al een lange loopbaan bij de vakbeweging achter de rug, o.a. als regiohoofd van FNV Bouw. Hij hield zich in die hoedanigheid voornamelijk bezig met arbeidsrecht, arbeidsomstandigheden en vakopleiding. Als geschoold bouwkundige en bestuurskundige heeft hij in de jaren ’70 lesgegeven aan de vakopleiding bouwkunde. In 2004 werd hij vast bij SBD aangesteld.

Horizon

 

In de afgelopen 13 jaar was Van der Borgt een belangrijke factor in tal van ontwikkelingen in de dakenbranche. De SBD heeft tal van campagnes en activiteiten gecoördineerd,
veelal in samenwerking met andere (branche)partijen, die op verschillende gebieden positieve ontwikkelingen voor de dakenbranche op gang hebben gebracht. Zo is bij­voorbeeld het ziekteverzuim in die periode aanzienlijk gedaald, het aantal (val)ongevallen is afgenomen, de instroom is gestegen en het imago van de dakenbranche is in die periode duidelijk verbeterd. Deze resultaten zijn natuurlijk behaald door een gezamenlijke inspanning van diverse partijen.

SBD heeft bij de diverse activiteiten, onder leiding van Jos van der Borgt, een belangrijke rol gespeeld. Het meest recent is de organisatie belast met de coördinatie van de uitvoering van het Sectorplan BIKUDAK, waarvan de invoer van het Dakpaspoort een onderdeel is. De eerste fase daarvan wordt momenteel afgerond, volgend jaar zal het vervolg gestalte worden gegeven. Een belangrijk ander thema daarbij is de duurzame inzetbaarheid van dakdekkers.

“Eigenlijk ben ik zelf het prototype van het levenslang leren,” vertelt Van der Borgt met een knipoog naar een van de campagnes die de SBD heeft geïnitieerd. “Ik vind het belangrijk dat een mens zich blijft ontwikkelen en er een gezonde leefstijl op nahoudt. Daarom heb ik me af en toe wel eens gestoord aan de neiging van veel partijen in de dakenbranche om zich op te sluiten in het eigen kleine wereldje en vanuit die positie te klagen op de rest van de bouwwereld. Ik heb altijd de raad van mijn moeder in gedachten gehouden, zij zei: ‘Onderzoek alles en behoud het goede’. En ik herinner me een wandeling die ik met mijn vader maakte over de dijk (ik ben in Zeeland opgegroeid). Mijn vader wees naar de zee en naar het land en zei: ‘De horizon heeft twee zijden.’ Die twee opmerkingen hebben voor mij altijd als leidraad bij mijn activiteiten gediend. Met een open houding en een zo breed mogelijke blik zijn wij in de loop der jaren strategische samenwerkingsverbanden aangegaan. Op die manier hebben wij op een brancheoverschrijdende manier ontwikkelingen op gang kunnen brengen.”

Driehoek

“Bij veilige en gezonde werkomstandigheden heb je altijd te maken met drie factoren: de regelgeving, de werkplek en de persoon. Als je dus de omstandigheden wilt beïnvloeden, zul je aan die drie knoppen moeten draaien. Van belang daarbij is dat je situationeel leiderschap toont.”

Wat betreft regelgeving is sinds 2012 voor nieuwbouwprojecten na een langdurig proces geregeld dat al in de ontwerpfase voorzieningen dienen te worden getroffen om veilig onderhoud mogelijk te maken. De praktijk wijst uit dat er – ook nadat deze regelgeving van kracht is geworden – ontwerpen worden afgeleverd waarin geen rekening wordt gehouden met een veilige onderhoudsfase. En dat terwijl uit de statistieken blijkt dat zeker 40% van de (val)ongevallen op de werkplek te maken hebben met keuzes uit het ontwerp. Ook wordt nog in heel veel gevallen een PBM gebruikt waar volgens de regelgeving een collectieve voorziening toegepast had moeten worden.”

“Als je dan navraag gaat doen, hoor je vaak het argument dat de opdrachtgever de voorzieningen niet wil. Dat is geen argument want het gaat hier om dwingende wetgeving. Het moet. Er is, zou je kunnen zeggen , sprake van ‘de vier o’s’: Onwil, Onmacht, Onduidelijkheid en Ondeskundigheid. Het vergt een constante aandacht van leidinggevenden in de bedrijven om hier verbetering in te brengen.”

Hoe gaat SBD hiermee om? “De regelgeving is er, wij kunnen alleen aan de knoppen ‘werkplek’ en ‘persoon’ draaien. Als je mensen op het dak echt wil laten nadenken over een veilige en gezonde werkplek, dan moet je ervoor zorgen dat men er een beleving bij heeft. Daarom gaan wij al jarenlang met onze arbovoorlichters naar de verwerkers op het dak toe om te laten zien hoe veilig en gezond werken op het dak eenvoudig kan worden gerealiseerd. De oplossingen zijn voorhanden, en betaalbaar, maar het vergt een andere werkhouding: het is veel gemakkelijker om op je dak te blijven staan klagen.”

“De dakdekker moet uit zijn comfortzone gehaald worden. Om jezelf te verbeteren, moet je eerst erkennen dat je iets niet goed (genoeg) doet. En dat is niet eenvoudig. Het verbeteren van de werkpraktijk is als het goed is een voortdurend proces, zoals LEAN dat is. Tijdens het werkproces moet je alert zijn op leermomenten. Een professioneel bedrijf is dan ook voortdurend bezig met ‘on the job’ trainen, begeleiden en coachen. Vakmensen zijn geïnteresseerd in hun vak en veilig en gezond werken is daar onderdeel van. En het leren gaat beter naarmate je er meer plezier in hebt. Ik herinner me dat ik als tiener al belastingformulieren invulde. Ik hield mijn vrienden voor dat dat niet moeilijker was dan een brommer uit elkaar halen en weer in elkaar zetten. Het is maar net waar je je voor interesseert. En inziet dat je ook door ogenschijnlijk vervelende zaken te doen meer kunt realiseren dan in je comfortzone te blijven.”

“Net als bij een brandverzekering zal bij de verzekering van de werkzaamheden vooraf steeds beter gelet worden op de maatregelen die het bedrijf heeft genomen om de veilige en gezonde werkpraktijk te bevorderen. Vluchten kan niet meer.”

Toekomst

Momenteel zijn de verschillende partijen in overleg over de vraag hoe het vertrek van Jos van der Borgt zal worden opgevangen. Van der Borgt: “Mijn vertrek valt namelijk samen met een heroriëntatie van de sociale partners op de uitvoeringsorganisatie van de bedrijfstakeigen regelingen in de BIKUDAK-branche . Nu loopt dat nog via diverse organen en organisaties. In de toekomst wil men SF BIKUDAK daarin duidelijker positioneren. Tijdens het Nationale Daken Event zal meer duidelijkheid worden gegeven over de nieuwe structuur. Hier zal dan ook in Roofs uitgebreid op in worden gegaan.”

Zelf zal Van der Borgt ook na zijn pensionering niet stilzitten. “Ik ben iemand die altijd graag bezig is en ik zal meer tijd krijgen voor allerlei activiteiten waar ik me nu toch al mee bezighoud: mijn kleinkinderen, hardlopen, lezen, diverse bestuurstaken, etc. Door een gelukkige samenloop van omstandigheden kan mijn vrouw tegelijk met mij met pensioen.”

Het eerste afscheid vindt plaats op 1 december. Van der Borgt heeft dan zijn laatste SBD-bestuursvergadering en krijgt, na overdracht van de dossiers, een etentje aangeboden. Rondom of tijdens het Nationale Daken Event is er een afscheid voor (externe) relaties. Vanzelfsprekend zal Roofs daar t.z.t. verslag van doen.