Zoeken

Roofs 2016-03-26 Eerste fase Green Deal Groene Daken afgerond

Groene daken

Op 10 september 2014 werd bij ­Entente Florale in Groningen de Green Deal Groene Daken ondertekend. Sindsdien hebben de tussen de 30 en 40 deel­nemers gezocht naar nieuwe manieren om de business case van groene ­daken ­sluitend te krijgen. De eerste fase is ­inmiddels afgerond met de rapportage en er wordt een begin gemaakt met de tweede fase.

De Green Deal Groene Daken werd ondertekend door overheid- en marktpartijen. Bij het gezamenlijk ontwikkelen van een nieuw maatschappelijk verdienmodel voor het groene dak heeft men zich laten inspireren door het ‘Creatief Leiderschap-proces van Gerard Puccio en het ‘U-proces’ van Otto Scharmer. Dit houdt in dat men tijdens het proces steeds afwisselde tussen divergentie (uitwaaieren met ideeën) en convergentie (keuzes ­maken en selecteren). Zo begon men in deelgroepen met het inventariseren van de aanwezige expertise en het in kaart brengen van de voordelen van groene daken (o.a. waterberging, biodiversiteit, verminderen hittestress, esthetiek, gezondheid).

De eerste ideeën voor een nieuw maatschappelijk verdienmodel zijn opgedaan rond vijf thema’s, namelijk ‘waterregulering’, ‘biodiversiteit’, ‘gezondheid’, ‘waarde’ en ‘kosten en baten’. Wat betreft dit laatste punt lijken de kosten geen probleem te zijn voor toepassing van groene daken, zolang de waarden kunnen worden gestapeld en gecombineerd. Van belang is ook dat wordt gekeken naar goede regelgeving waar gebouweigenaars op kunnen terugvallen. Tijdens de brainstorm richtte men zich op het vinden van alternatieve financieringsmodellen (wie betaalt welke investering op welke wijze). Daarbij werden verschillende typen opdrachtgevers onderscheiden:

  • Particuliere woningen (VvE’s);
  • Huurwoningen (wooncorporaties);
  • Bedrijfsmatig particulier vastgoed (stallen, fabrieken);
  • Commercieel vastgoed, verhuurd aan bedrijven (kantoren, winkels);
  • Publieke gebouwen, eigendom van de overheid (scholen, sporthallen, gemeentehuizen, theaters).

Een brainstorm leverde een grote hoeveelheid ideeën op. Via een stemming werden de ideeën geclusterd en omgezet in een aantal kansrijke sporen om uit te werken. De vijf sporen betroffen:

  • Klimaat- en energiewinst: een combinatie van sparenop waterafvoer en energiebesparing door lagere koellast en hittestress;
  • Verbetering biodiversiteit;
  • Sociale werkgelegenheid: Het dak als sociale werkplaats
  • Dak-dating: verbinding van openbare gebruiksdaken, en daarmee de sociale cohesie versterken;
  • Dak-markt: extra ruimte op het dak biedt mogelijkheden als bedrijfsruimte.

Vijf verdienconcepten

Om binnen deze sporen te komen tot een gerichte uitwerking, werd de ambitie op de gebieden water & energie en biodiversiteit voor het jaar 2030 als vertrekpunt genomen. Geconstateerd werd, dat er op deze gebieden nog veel werk te doen is. De werkgebieden werden onderverdeeld in clusters waar mee aan de slag werd gegaan. Voor al deze clusters werden verdienconcepten bedacht, waarmee betrokkenen rond een groen dak samen zouden kunnen verdienen vanuit een win/win-situatie. Hierbij ging het zowel over het samen financieel verdienen als om het vergroten van kansen en marktwaarde.

De verschillende thema’s van de vijf verdienconcepten zijn verder uitgewerkt naar praktisch toepasbare actiepunten. De ontwikkelde verdienconcepten vormden het einde van de ontwikkelfase van de Green Deal Groene Daken, en het beginpunt van het vervolg. De vijf verdienconcepten zijn:

Differentiatie belastingen

Differentiatie van de belastingen stimuleert de toepassing van groene daken bij particulieren en bedrijven. De differen­tiatie betreft bijvoorbeeld de rioolheffing per wijk (een onderscheid tussen gemengd en gescheiden riolering). Daarnaast is er een mogelijkheid tot een differentiatie in de heffing voor vergunningverlening. De gemeente Enschede heeft de primeur met de mogelijkheid van het schrappen van leges op groene bouwplannen.

Waterschade preventie en verzekeren

Partijen die een groen dak aanleggen, zorgen voor baten op het gebied van hemelwater(berging) en/of ecosysteemversterking. Verzekeraars kunnen dit belonen via een korting op gebouwgerelateerde verzekeringen, en/of een hogere premie vragen aan gemeenten die geen actief klimaatadaptatiebeleid voeren.

Gebouwlabels (BREEAM en GPR)

Groen-blauwe daken bieden meerwaarde voor een gebouw (oplossing voor wateroverlast, versterken biodiversiteit en ecosystemen). Deze meerwaarde wordt momenteel nog onvoldoende gewaardeerd in de gangbare gebouwlabels. Er heerst vaak nog angst (voor lekken) en de perceptie is dat de kosten van aanschaf en onderhoud hoog zijn. Niet alleen is deze angst ongegrond, de voordelen voor o.a. de leefbaarheid van de stad zijn aanzienlijk. De werkgroep is in gesprek met DGBC over de update van BREEAM in 2016.

Ecosysteemherstel

De kansen voor groene daken moeten in kaart worden gebracht en dit moet aantrekkelijk worden gemaakt voor projectontwikkelaars en grotere investeerders. De verbinding tussen het dak en het maaiveld is van belang. Daar waar steden nu vaak barrières zijn, kan er juist een verbinding worden gemaakt. Er kan worden aangehaakt bij bijvoorbeeld Nul-Op-de-Meter woningen en hiervoor standaard en prefab groen dak oplossingen ontwikkelen.

Mindset

De bewustwording van de voordelen van groene daken moet worden vergroot. De kennis hierover bij dakeigenaren moet worden vergroot en verspreid. Dit kan bijvoorbeeld via een groene daken app (en/of website). Hier zijn diverse initiatieven toe ontplooid.

Hoe nu verder

Fase 1 van de Green Deal Groene Daken heeft vijf concepten voor verdienmodellen opgeleverd. Een aantal daarvan waren al wel eerder onderwerp van gesprek, maar door de samenwerking in de Green Deal en de samenwerking met andere overheidsprogramma’s lukt het nu om ze handen en voeten te geven. De Green Deal had als doel om te komen tot een nieuw maatschappelijk verdienmodel: dit zijn er vijf geworden. De groep van 40 personen was behoorlijk groot en enthousiast, waardoor de vaart er goed in bleef en de ideeën snel raakvlak vonden. Aan het slot bleek uit een enquête onder de deelnemers dat er grote behoefte was aan voortzetting van de Green Deal. Er is daarom voor gekozen om door te gaan. De focus voor het vervolg (2016 en 2017) ligt op de innovatie van, en het experimenteren met, de verdienconcepten. Doel is om zo tot volwaardige nieuwe verdienmodellen te komen die landelijk de opschaling van begroeide daken zullen versnellen.