Zoeken

Roofs 2016-08-24 Potentieel voor zonnewarmte is enorm (premium)

Zonnewarmte

Ir. M.A.J. Cloosterman

De interesse om zonnewarmte te gebruiken voor de verwarming van water en ruimteverwarming lijkt weer te groeien. Begin dit jaar is een nieuwe subsidieregeling, de ISDE, door de regering in het leven geroepen. Met deze regeling wordt ongeveer 20% van het te investeren bedrag voor een zonnewarmtesysteem als subsidie uitgekeerd. Dit maakt de aanschaf van zo’n systeem nu veel interessanter.

Daarnaast is aardgas begin dit jaar 7,3 eurocent per kubieke meter duurder geworden, voor consument en middelgrote aardgasverbruikers, door een flinke verhoging van de energiebelasting. Omdat je nauwelijks nog enige rente op je spaarrekening krijgt, is het te begrijpen waarom veel mensen nu overwegen een zonneboiler aan te schaffen. Dit geldt overigens niet alleen voor de consument/woningbezitters. De subsidieregeling geldt voor zonnewarmtesystemen tot 200 m2. Woningcorporaties, sportverenigingen, zwembaden, wellness, agri bedrijven, campings en industrie kunnen ook gebruik maken van de subsidie regeling. En voor systemen groter dan 200 m2 is er de exploitatiesubsidie SDE+.

Zonnewarmte heeft wat betreft publiciteit de laatste jaren wat in de schaduw gestaan van PV-panelen. Toch is zonnewarmte wereldwijd de grootste producent van duurzame energie. Het heeft een geïnstalleerd vermogen dat zelfs nog iets groter dan windenergie is en zelfs twee keer zo groot dan dat van PV.

De gaskraan moet dicht

Nederland staat in Europa bij de laagste drie in de toepassing van zonnewarmte. Ongetwijfeld zal dat te maken hebben met het gegeven dat Nederland tot voor kort een echt gasland was. Daar komt nu verandering in. In Groningen moet de gaskraan flink dicht en ook onze voorraden slinken snel. Daarnaast moeten we van de rechter onze CO2 uitstoot flink verminderen. Voor de overheid betekent het dat het Gronings gas meer een probleem wordt. Voeg dat samen met het andere probleem, namelijk dat we onze doelstelling voor het percentage duurzame energie dreigen niet te halen, en je begrijpt de subsidie op zonnewarmte en de verhoging van de energiebelasting op gas. Nederland moet over op duurzame warmte! Bijna 50% van ons totale energieverbruik gaat naar het maken van warmte. Willen we dus een beetje opschieten met het aandeel duurzame energie dan moet Nederland over op duurzame warmte. Met alleen duurzame elektriciteit gaan we het niet redden.

Een positieve noot: Nederland mag in de toepassing van zonnewarmte dan laag scoren in Europa, het betekent wel dat er nog een enorm potentieel is in de marktontwikkeling en het verkooppotentieel van zonnewarmte-installaties. Installatiebedrijven doen er dan ook goed aan zich hierop voor te bereiden door hun kennis over de installatie van zonnewarmtesystemen te vergroten en hun monteurs te trainen. Daarnaast zouden installatiebedrijven actiever in de markt de mogelijkheden van zonnewarmte onder de aandacht bij hun klanten kunnen brengen. De installateur komt immers geregeld over de vloer bij de woningeigenaar, voor de badkamer, de keuken en het ketelonderhoud. Dat is dé gelegenheid om de klant er op te wijzen hoe interessant een zonnewarmtesysteem kan zijn. Minder gasverbruik, zelf duurzame energie opwekken en het scheelt nog in de portemonnee ook.

Technische vooruitgang

Zonnewarmte laat zich vooral bij nieuwbouw uitstekend integreren in daken en muren. Wanneer bij het ontwerp van een woning de toepassing van zonnewarmte al wordt meegenomen, kan een zonnewarmtesysteem architectonisch een mooi geheel worden met de woning. Hier ligt een belangrijke taak voor de architect. Hoe eerder in het proces aan zonnewarmte wordt gedacht, hoe mooier (en goedkoper) het kan. Door de toepassing van zonnecollectoren kan immers bespaard worden op metselwerk, dakbedekking en isolatie.

Technisch gezien heeft zonnewarmte de laatste 10 jaar een enorme ontwikkeling doorgemaakt. De productie van zonnewarmtecollectoren is met gebruik van robots in hoge mate geautomatiseerd en de kwaliteit en uiterlijk sterk verbeterd. Een zonnewarmtecollector heeft het hoogste rendement in de omzetting naar duurzame energie. Door de toepassing van speciaal ontwikkelde coatings kan een zonnewarmtecollector 85% van de aanwezige energie in zonlicht omzetten in bruikbare warmte. Bij PV ligt dit percentage tussen de 13-15%.

Het klinkt voor sommigen misschien vreemd, maar met zonnewarmte kun je duurzaam koelen. De ontwikkeling van efficiënte adsorptiekoelmachines die door lagetemperatuur-warmte worden aangedreven, heeft een grote vlucht gemaakt. Er zijn zelfs collectoren waarbij dit adsorptiemechanisme in de collector is ingebouwd, waardoor de collector zowel warmte als koude kan leveren.

In de zomer hebben we veel zonlicht. We kunnen dan ook veel zonnewarmte maken. In de winter is het omgekeerde het geval. De heilige graal voor zonnewarmte is dan ook om de zonnewarmte in de zomer zo efficiënt op te kunnen slaan, dat we deze in de winter kunnen gebruiken om onze woning of kantoor volledig te verwarmen met zonnewarmte.

Het zal niet lang meer duren voordat dat kan. Op Europees niveau wordt veel onderzoek gedaan naar de ontwikkeling van de ‘warmtebatterij’. Hier wordt de warmte ‘s zomers in opgeslagen en zonder verliezen bewaard tot de winter, wanneer die weer nodig is. Een beetje vergelijkbaar met hoe elektriciteit op een chemische manier in een batterij wordt opgeslagen. In Nederland is TNO betrokken bij deze ontwikkeling en zij verwachten dat zo’n warmtebatterij binnen 3-4 jaar beschikbaar is. Het eerste testexemplaar draait al. Als het zo ver is, zullen we geen aardgas meer nodig hebben voor de verwarming van onze woningen en ons water.

Zonnewarmte kan een belangrijke bijdrage leveren aan de verduurzaming van ons energieverbruik. Bedrijven zoals Rivusol hebben een uitgebreid programma van verschillende typen zonnecollectoren en zonnewarmtesystemen, die compleet aan de installatiebranche worden geleverd met uitgebreide ondersteuning. Een bedrijf zoals Ik ben Ra ontwerpt grotere en complexe systemen op maat en kan deze turn key opleveren. De producten en de technologie is dus in ruimte mate beschikbaar. Een zonnewarmtesysteem is efficiënt en kan mooi zijn wanneer het nodig is. Met de huidige subsidieregeling en de stijgende energiebelasting op gas, is het nu meer dan ooit tijd om over te schakelen op zonnewarmte voor verwarming, warm water en koeling.

Marcel Cloosterman is bestuurslid van Holland Solar, branchevereniging van zonne-energiebedrijven, en directeur van Rivusol en Ik ben Ra.