Zoeken

Roofs 2017-03-46 A roof with a view

Stedelijke dakvergroening

Aan de Weesperstraat in ­Amsterdam is onlangs in het monumentale ­Metropoolgebouw een hotel volgens een nieuw concept gerealiseerd. Het dak speelt hier een belangrijke rol in.

Het nieuw gerealiseerde Zoku Amsterdam is een zogeheten ‘longstay-hotel’. Het concept behelst, in de woorden van het hotel zelf, een hybride tussen een ‘home-away-from-home’ en een ‘office-away-from-the-office’. De kamers zijn met name ingericht voor mensen die tussen de vijf dagen en drie maanden in Amsterdam wonen en werken. Het zijn dus eerder luxe studio’s dan hotelkamers en de overige ruimtes in het pand, zoals de lobby en het terras, zijn zodanig ingericht dat het er prettig is om te verblijven of te werken. Buurtbewoners zijn welkom om in dit hotel te werken, te vergaderen of te lunchen.

Het interieur is zodanig ingericht dat een prettige, ontspannen sfeer wordt verkregen. In het interieur is dan ook veel begroeiing aangebracht. Het interieur en exterieur van het pand, zo ook het dak, zijn zo veel mogelijk met elkaar in overeenstemming gebracht. Het dak is dus eveneens als een prettige verblijfsplaats ingericht, met een (beperkt aantal) zitplaatsen, patio’s en tafeltjes. Verder loopt de entree naar de lobby via een Greenhouse corridor over het dak, waar men via glazen wanden een prachtig uitzicht heeft over de stad.

Monumentaal gebouw

Roofs interviewde Philip van Traa van GrownDownTown; hij was van het begin af aan bij de plannen betrokken. “We zien in de markt dat vaak nog op een traditionele manier wordt gedacht. Er wordt te laat in het bouwproces over het dak en groen nagedacht en het wordt vaak gezien als een kostenpost, waar de opbrengsten van groen en een dakpark niet worden meegenomen. Wij zien het als onze missie om het bewustzijn te vergroten dat er veel méér mogelijk is en dat dit kostentechnisch op de lange termijn zelfs gunstiger is.”

“Het pand waar Zoku Amsterdam in is gevestigd, betreft een monumentaal gebouw in de binnenstad van Amsterdam,” vertelt hij. “Dat brengt twee vraagstukken met zich mee, namelijk: hoe breng je een dergelijke dakopbouw aan op een dak dat daar constructief niet voor is ontworpen? En: hoe kun je een leefbaar dak aanbrengen dat recht doet aan het monumentale ontwerp en dat vanaf de straat niet zichtbaar is? Een ‘oud’ pand met gebreken dat een totaal nieuwe invulling krijgt, met een hotellobby op de zesde verdieping en daktuinen, vergt extra veel tijd om goed uit te zoeken en te realiseren.

Wat betreft de dakopbouw was het van belang dat de constructie op een aantal plaatsen zou worden verstevigd, zoals ter plaatse van de zitplaatsen. Er is nauw overleg gevoerd met de constructeur over wat wenselijk en mogelijk was. De vormgeving van de glazen corridor die over het dak naar de lobby loopt, volgt de vormgeving van de gevel. De constructie staat zo ver van de dakrand af, dat deze vanaf het maaiveld niet zichtbaar is. Wanneer men echter op het dak staat, is het vanwege deze vormgeving een fraaie aanvulling op het pand.”

“In de Greenhouse corridor zijn potten met tropische beplanting aangebracht die het hele jaar door mooi groen blijven en bloeien. Daarbuiten zijn kruidentuinen aangelegd, meubels met eetbaar gewas, alsook natuurhouten terrassen en beplanting in potten. De kruiden worden door het restaurant gebruikt. Het hele dak wordt omringd door een sedumtapijt, dat prachtig bloeit in de lente en veel bijen aantrekt.”

Er is een beperkt aantal zithoeken ingericht. “Het is natuurlijk een prachtige plek om te zitten, maar het was niet de bedoeling dat zich op deze plek te veel mensen zouden verzamelen,” vertelt Van Traa. “Dit natuurlijk enerzijds omdat het dak een beperkte draagkracht heeft, en ook omdat de begroeiing te lijden zou hebben onder een te groot aantal mensen op het dak. In en om het pand zijn diverse andere plekken ingericht waar men wel prettig en comfortabel kan zitten en/of werken.”

Onderhoud

De dakopbouw bestaat uit een EPDM, een drainagelaag, een substraatlaag die varieert in hoogte en een combinatie van extensieve en intensieve beplanting. “Om een dergelijk gevarieerd begroeid dak het hele jaar door mooi te houden, is specialistische kennis vereist,” aldus Van Traa. “Het zou zonde zijn om een dergelijk zorgvuldig ontworpen en aangebracht begroeid dak niet goed te onderhouden. De kans dat het dak na een jaar zijn uitstraling kwijt is, is dan aanzienlijk. Wij zijn zelf gedurende de komende jaren verantwoordelijk voor het onderhoud. Dat is, zeker in deze eerste periode na de oplevering, intensief. Wij zijn in de zomer zeker drie keer per twee weken bij Zoku aanwezig om het dak en de Greenhouse corridor te verzorgen. Er is via een standleiding een irrigatiesysteem aangebracht om de beplanting die het meest water nodig heeft regelmatig te kunnen bewateren. De sedum aan de dakrand (buiten de omheining) wordt periodiek handmatig besproeid.”

“Het is belangrijk om al direct bij het ontwerp te kiezen voor de juiste materialen en daar de lange termijn bij in de gaten te houden. Een materiaal dat bij de aanschaf financieel voordelig is, hoeft dat op de lange termijn niet te zijn. Als je bijvoorbeeld de vlonders van het dakterras in de loop van 20 jaar drie keer moet vervangen, is dat een duurdere aangelegenheid dan de toepassing van een materiaal dat in de aanschaf duurder is maar wel minimaal die 20 jaar kan blijven liggen.”

Het bijzondere dak van Zoku Amsterdam is in het voorjaar van 2016 gerealiseerd. Het ligt in de bedoeling het hotelconcept verder uit te rollen in diverse wereldsteden. Amsterdam heeft de primeur, met een dak om trots op te zijn.

Fusie

Sinds kort is de organisatie GrownDownTown gefuseerd met Rooflife. Rooflife is een organisatie waar ontwerpers en uitvoerders op het gebied van extensieve en intensieve groendaken zich verenigd hebben, met als doelstelling het creatief vormgeven van (technisch correct uitgevoerde) groendaken te bevorderen. Samen vormen GrownDownTown en Rooflife een coöperatie die is gespecialiseerd in het ontwerp, de aanleg en het onderhoud van groen in diverse bouwtoepassingen. Later dit jaar zal de fusieorganisatie ook een nieuwe naam krijgen.