Zoeken

Roofs 2022-06-21 Efficiënt versus effectief

Veilig en gezond werken

Zo maar raakte ik ineens in een discussie verzeild over het implementeren van arbeidsomstandigheden op de werkvloer. Het was een discussie tussen veiligheidskundigen. Het doel van een veiligheidskundige moet zijn: ‘nul ongevallen’. Tijdens de discussie bleek dat de deelnemers dat doel niet deelden.

De mannen en vrouwen discussieerden niet over het voorkomen van ongevallen. De discussie ging over het voldoen aan de wet en daarmee over het vinden van een optie met zo min mogelijk kosten, de meest gunstige omstandigheden en het leveren van de zaken die in de wet worden genoemd. Ik noem dat de ondergrens opzoeken. Eigenlijk was de vraag: ‘Hoe kan ik voor mijn werkgever regelen dat met zo min mogelijk kosten een prent van de Nederlandse Arbeidsinspectie wordt voorkomen?’ Alleen in dit soort ­discussies wordt dat niet op deze wijze uitgesproken.

Als je slaagt in je opdracht, zul je een pluim krijgen van de baas. Maar het betekent dat er maar iets tegen hoeft te zitten en het loopt mis. De aanpak is namelijk niet robuust. Als er iets tegenzit, kun je die prent al krijgen. Dan is de baas ineens niet meer zo blij met het advies van de deskundige. Als één schakel in de spreekwoordelijke ketting niet werkt, werkt het systeem niet meer. De vraag wordt dan niet ‘krijg ik een ongeval?’, maar ‘wanneer krijg ik een ongeval?’ Een ongeval is dan voorspelbaar.

Het organiseren van veiligheid en gezondheid op de werkplek vraagt om een andere benadering. Ik leg het uit. In principe vragen de Arbeidsomstandighedenwet en het Arbeidsomstandighedenbesluit om het leveren van een inspanning, met als resultaat goede arbeidsomstandig­heden. De Arbeidsomstandighedenwet en het Arbeids­omstandighedenbesluit dragen de werkgever en de werknemer op zo veilig en gezond mogelijk te werken, op een manier die geen problemen geeft voor de veiligheid en de gezondheid. In de visie van de wetgever organiseert de werkgever het werk zodanig dat er niets kan gebeuren. De werknemer op zijn beurt voert dit uit. Indien de werknemer denkt dat er wel iets kan gebeuren, meldt hij dit. Samen met de werkgever moet er dan iets worden verbeterd.

In de Arbeidsomstandighedenwet staan geen prestatie-­eisen. De zaken die vaak als prestaties worden gezien, zijn rollen, processen, producten. Zo wordt er een ‘coördinator uitvoering’ verlangd, (een rol) die de coördinatie regelt (een proces) en zorgt dat er een V&G-plan (een product) is dat inhoudelijk past bij de specifieke situatie en uitvoeringsmethode. Dat geheel is een inspanningsverplichting met als resultaat geen ongevallen en geen gezondheidsproblemen door het werk. Gezien de schaarste aan personeel in deze tijd kan een werkgever hier niet hard genoeg aan werken.

Dat is iets anders dan zoeken naar minimale inspanningen ter voorkoming van een boete. Dat is zoeken naar efficiëntie. Efficiënt betekent een snel en gestroomlijnd proces. Efficiënt gaat niet over het resultaat en over de kwaliteit. Efficiënt gaat over geld en goedkoop. De Arbeidsomstandighedenwet en het Arbeidsomstandighedenbesluit vragen om een effectief proces. Effectief gaat over resultaat. Effectief arbobeleid betekent dat je een proces en een werkmethode opzet, die ook bij tegenslag geen ongevallen en geen zieke werk­nemers opleveren. Een robuuste aanpak dus. Een efficiënte coördinator regelt alles vanuit zijn bureaustoel. Iemand die effectief wil kunnen coördineren en een passend V&G-plan wil presenteren, moet eigenlijk op het project zijn of binnen een beperkte tijd op locatie kunnen komen.

Artikel 3.16 Arbeidsomstandighedenbesluit gaat (ook) over vallen van hoogte. Elk hoogteverschil levert een valgevaar op en vereist passende maatregelen. Van die 2,5 meter in Artikel 3.16 wordt vaak gezegd dat je dan pas maatregelen moet treffen. Dat is onjuist. Er staat dat boven de 2,5 meter er in ieder geval valgevaar is. Effectieve valbeveiliging is een leuning, efficiënte valbeveiliging is niet naar boven gaan.