Zoeken

Roofs 2023-05-82 Parlementsgebouw van Wales

Internationale Daken

Het parlementsgebouw van Wales, het Senedd-gebouw, of zoals ze het in het Welsh noemen: Senedd Cymru, werd op 1 maart 2006, niet geheel toevallig op Saint David’s Day, geopend door koningin Elizabeth II. Het 5.308 vierkante meter grote gebouw maakt deel uit van het Senedd-landgoed in Cardiff, waar ook de twee andere parlementsgebouwen, Tyˆ Hywel en het Pierhead Building, tot behoren. Senedd Cymru huisvest de debatzaal en drie commissiezalen van de Senedd en is voorzien van een bijzonder dak dat ook nog eens op een bijzondere manier tot stand kwam – allemaal net iets anders dan de bedoeling was. In 2006 haalde het gebouw de shortlist voor de RIBA Stirling Prize Building of the Year.

De staatssecretaris voor Wales, Ron Davies MP, kondigde op 13 maart 1998 aan dat een internationale wedstrijd zou worden uitgeschreven om het ontwerp van het gebouw voor de debatzaal van de Senedd te selecteren. De criteria van de prijsvraag waren dat het gebouw een functionele specificatie moest hebben en een prijskaartje van niet meer dan 12 miljoen pond – inclusief honoraria. In totaal hadden 55 architecten belangstelling getoond voor het project, waaruit een shortlist van zes werd gemaakt die voor 5 oktober 1998 een conceptontwerp in konden dienen. Tien dagen later adviseerde het adviespanel van de ontwerpwedstrijd unaniem het ontwerp van het toenmalige Richard Rogers Partnership (RRP), tegenwoordig bekend als Rogers Stirk Harbour & Partners (RSHP) te selecteren. De volgende dag kondigde Davies RSHP aan als de winnaar. Saillant detail: elf dagen later nam Davies ontslag als Staatssecretaris voor Wales.

Bedoelingen versus werkelijkheid

Het was de bedoeling dat het schetsontwerp in juni 1999 klaar zou zijn en het gedetailleerde ontwerp in februari 2000. De bouw van het gebouw zou in november 2000 beginnen en in april 2001 voltooid zijn. Zoals wel vaker bij grootse bouwprojecten ging het allemaal net iets anders. De gemeente­raad van Cardiff verleende op 8 november 1999 een bouwvergunning voor het gebouw, en op 26 januari 2000 stemde de National Assembly voor de voortgang van het project. Tot hier ging alles nog volgens het spoorboekje.

Een wisseling van de wacht binnen de National Assembly zorgde dat alle voorbereidende werkzaamheden op 22 maart 2000 werden stilgelegd om een volledige review uit te voeren met betrekking tot de kosten en de bouwrisico’s van het nieuwe gebouw, het tijdschema voor de voltooiing van het project en de overweging van mogelijke alternatieven. Op 21 juni 2000 werd overeengekomen dat het oorspronkelijke voorstel met het RSHP-ontwerp zou doorgaan. Vervolgens werd een internationale wedstrijd gehouden om de hoofdaannemer te selecteren, op basis waarvan in december 2000 Skanska Ltd werd geselecteerd. Op 18 januari 2001 werd het definitieve projectontwerp goedgekeurd en op 1 maart 2001 – slechts vijf maanden later dan de bedoeling was – vond de ceremonie van de eerste steen plaats.

Onderschatting

Een kleine vijf maanden nadat de bouw was begonnen en alleen het heien en een tijdelijke weg rond het terrein waren voltooid, kondigde de minister van financiën, Edwina Hart, op 17 juli 2001 aan dat het contract van RSHP was opgezegd. Hart zei dat zij het project stopzette vanwege de aanzienlijke onderschattingen in het door RSHP opgestelde kostenplan en dat ze kosten voor de Assembly verborgen had gehouden. Ze zei dat ondanks de beëindiging van het contract de debatzaal toch gebouwd moest worden volgens het ontwerp van RSHP. Er ontstond vervolgens een juridisch geschil tussen RSHP, die 529.000 pond aan honoraria eiste, en de National Assembly die 6,85 miljoen pond aan schadevergoeding eiste. In februari 2002 werd geoordeeld dat RSHP recht had op 448.000 pond van haar vordering en dat de National Assembly geen recht had op de schadevergoeding die zij had geëist.

De regering van Wales besloot dat voor de tweede bouwfase een ontwerp- en bouwcontract met een vaste prijs zou worden gebruikt, terwijl in de eerste bouwfase tijd belangrijker was dan kostenzekerheid. Op 23 oktober 2002 werd weer een uitnodiging tot inschrijving gepubliceerd. Acht bedrijven hadden belangstelling voor de aanbesteding en uiteindelijk werd met Taylor Woodrow een contract met een vaste prijs voor 48,2 miljoen pond aangegaan. De bouw begon voor de tweede keer op 4 augustus 2003, zo’n 2,5 jaar nadat de bouw volgens de bedoelingen af had moeten zijn.

Het project liep nog eens zes maanden vertraging op doordat de National Assembly niet op tijd een gedetailleerde specificatie opstelde. Het Senedd-gebouw werd uiteindelijk op 7 februari 2006 opgeleverd en drie weken later officieel geopend door koningin Elizabeth II, de hertog van Edinburgh, de prins van Wales en de hertogin van Cornwall – vier jaar en tien maanden later dan de bedoeling was. De totale kosten bedroegen uiteindelijk 69,6 miljoen pond – een overschrijding van 57,6 miljoen pond van de initieel bedoelde 12 miljoen pond dat het gebouw had moeten kosten.

Duurzaamheid

De ontwerpcriteria vereisten duurzaamheid, waaronder een levensduur van 100 jaar, minimaal energieverbruik en afval, het gebruik van hernieuwbare technologieën en dat het daarmee in zijn geheel een voorbeeld moest zijn op het gebied van duurzaamheid. Er werden natuurlijke materialen zoals hout, leisteen en steen gekozen vanwege hun levenscycluskosten, duurzaamheid en onderhoudsregime, waarbij elk element werd gespecificeerd om een ontwerplevensduur van 100 jaar te bereiken in het mariene milieu van Cardiff Bay. Leuk weetje voor op verjaardagen: als alle houten latten die in het gebouw zijn gebruikt, achter elkaar zouden worden gelegd, kom je op een lengte van 45 km.

De voorzieningen omvatten verder 27 buizen die 100 meter in de grond zijn geboord, zodat in koude perioden water door de buizen wordt gepompt en door geothermische energie wordt verwarmd tot 14 °C. Het warme water wordt dan teruggepompt naar de leistenen vloer om het gebouw op een constante temperatuur te brengen. In warme perioden helpt hetzelfde systeem om het gebouw koel te houden. Een biomassaketel werd geïnstalleerd om houtsnippers van gerecycled afvalhout te gebruiken om het gebouw verder te verwarmen. En het dak zorgt ervoor dat regenwater wordt opgevangen in twee tanks van 75 kubieke meter onder het gebouw, om de toiletten in het gebouw mee door te spoelen. Dankzij deze innovatieve kenmerken bespaart het gebouw 30 tot 50% energie in vergelijking met gebouwen zonder deze kenmerken.

Zwevend dak

Open, transparant en uitnodigend, zijn drie kernwoorden die de architectuur van het gebouw volgen. Het gebouw heeft een glazen gevel rond het hele gebouw waarop het stalen dak met een houten plafond lijkt te zweven. Als je aankomt in de receptie lijkt het met een beetje inbeeldingsvermogen alsof je naar de buik van een zojuist over je heen zwemmende walvis kijkt.

Het stalen dak bestaat uit 421 ton staal met 21.900 bouten en 2.088 verbindingen. Het licht golvende plafond beschermt zowel binnenruimte en een deel van het voorplein. Het plafond loopt in het centrum van het gebouw, als ware het een klok zonder klepel, naar beneden om zo de centrale debatzaal te omhullen. De binnenkant van de klok is afge­werkt met concentrische aluminium ringen. Daarboven bevindt zich een glazen lantaarn die diffuus daglicht in de ruimte eronder brengt, terwijl een 150 kg wegende kegelvormige spiegel in de lantaarn extra daglicht in de zaal reflecteert. Het dak wordt boven de debatzaal doorboord door ‘s werelds grootste vrij roterende windkoepel. Deze koepel bevindt zich zes meter boven de daklijn, draait mee met de windrichting en voorziet hiermee op een natuurlijke manier van ventileren de debatzaal tijdens de heetste discussies van frisse lucht. Het grote, zwevende dakoppervlak zorgt ervoor dat het Senedd-gebouw, dat in eigenlijk het kleinste gebouw in de directe omgeving is, toch de grootste visuele impact heeft.

De bouw viel wat duurder uit en het duurde allemaal misschien wat langer dan de bedoeling was, het uiteindelijke eindresultaat mag er, in zowel vorm als functie, zeker wezen.