Zoeken

steilDAK 2022-1-32 Solar Trendrapport: Nederland installeerde vorig jaar 3,6 gigawattpiek zonnepanelen

Special zonne-energie

Nederland heeft in 2021 ruim 3,6 gigawattpiek aan zonnepanelen geïnstalleerd. De marktgroei valt lager uit door verstoring van de toeleveringsketen met gestegen prijzen voor grondstoffen, transport en zonnepanelen.

Voor het eerst in jaren groeide het jaarlijkse geïnstalleerde ­vermogen niet met dubbele cijfers. Toch installeerde Nederland in 2021 bijna 10 miljoen zonnepanelen. Dat meldt Dutch New Energy Research (DNE Research) in de nieuwste editie van het Nationaal Solar Trendrapport.

Ruim 14 gigawattpiek

De onderzoekers van DNE Research melden dat Nederland inmiddels de mijlpaal van 15 gigawattpiek aan zonnepanelen in zicht heeft; zoals blijkt uit tabel 1.

Kalenderjaar
(bron: Nationaal Solar Trendrapport)
Jaargroei
in megawattpiek
Opgesteld pv-vermogen
in megawattpiek
2015 467 1.536
2016 525 2.061
2017 853 2.914
2018 1.695 4.609
2019 2.616 7.225
2020 3.492 10.717
2021 3.632 14.349

Residentiële markt blijft groeien

Uit de nieuwste editie van het Nationaal Solar Trendrapport blijkt verder dat de residentiële markt blijft groeien. In de tweede helft van 2021 passeerde het aantal huishoudens met zonnepanelen de 1,5 miljoen stuks. In totaal kwam er op de daken van huizen in Nederland afgelopen jaar 1.287 megawattpiek aan zonnepanelen bij.

Met 2.345 megawattpiek aan nieuw commercieel geïnstalleerd vermogen kwam het zakelijke segment tot een nagenoeg vergelijkbaar ­installatieniveau als het voorgaande kalender­jaar. ‘Vooral de commerciële markt bleef achter bij de verwachtingen’, stelt Steven Heshusius, hoofdonderzoeker van DNE Research. ‘Veel ontwikkelaars stelden de aanleg van grote zonne­parken uit in de hoop dat zonnepanelen en andere compo­nenten weer goedkoper werden.’ Heshusius verwacht dat de commerciële markt in 2022 weer zal aantrekken. ‘Nu de inflatie aanhoudt, besluiten veel ontwikkelaars om toch maar aan de slag te gaan. Het afgelopen half jaar zijn er ruim 50 procent meer zonnepanelen aangekomen in de haven van Rotterdam, dus we lijken aan de vooravond te staan van een nieuwe groeispurt.’

Kalenderjaar 2019 2020 2021
Residentieel 908 1.095 1.287
Commercieel 1.708 2.397 2.345
Totaal 2.616 3.492 3.632

Importwaarde haven Rotterdam stijgt fors

De wereldwijde prijsstijgingen van zonnepanelen zijn ook terug te zien in de importcijfers van de haven van Rotterdam. De onderzoekers van het Nationaal Solar Trendrapport melden op basis van cijfers van de Nederlandse douane dat in 2021 voor 5,1 miljard euro aan zonnepanelen werd geïmporteerd. Dat is een groei van 65 procent ten opzichte van 2020.

De importwaarde voor de tweede helft van 2021 is zelfs met 75 procent gegroeid ten opzichte van het eerste halfjaar van 2021. Gecorrigeerd voor de hogere zonnepaneelprijzen over de loop van het kalenderjaar betekent dit nog altijd een reële stijging van 56 procent van de importwaarde. Dit laat volgens de onderzoekers een inhaalslag zien die ofwel te maken kan hebben met verwachte prijsstijgingen voor de importkosten van zonnepanelen, ofwel een verwachte hogere installatiegraad voor het kalenderjaar 2022.

Trends

Voor het eerst in lange tijd stegen de prijzen van zonnepanelen geleidelijk door het jaar heen. Verschillende factoren kunnen hierin een rol hebben gespeeld, zoals de grondstoffenschaarste, de hoge elektriciteitsprijzen, en de hoge containerprijzen van het afgelopen jaar.

De Energy Payback Time is de tijd die nodig is voor een zonnestroomsysteem om dezelfde hoeveelheid energie te produceren als dat nodig was voor de productie van het systeem. Naarmate het productievermogen en de efficiëntie van installaties over de jaren is toegenomen, is de terugverdientijd teruggelopen tot net boven 1 jaar in 2020. Een belangrijke kanttekening: bij de Energy Payback Time wordt de CO2-uitstoot van de energie, benodigd bij de productie van een zonnestroomsysteem niet meegenomen. Dit meenemen zou de terugverdientijd, afhankelijk van het soort gebruikte energie, verhogen.

De elektriciteitsprijs is het afgelopen jaar tot recordhoogten gestegen. Tot aan mei schommelde de prijs op de day-ahead-markt nog rond 50 euro/MWh om in de daarop volgende maanden te stijgen tot boven 200 euro/MWh tegen het eind van het jaar. Een hogere gasprijs, de uitfasering van nucleaire en kolencentrales en minder opwek uit wind zorgden gezamenlijk dat elektriciteitsprijs sterk steeg in heel Europa.

De Levelized Cost of Energy, oftewel de genivelleerde energiekosten, zijn het laagst voor zon- en windenergie. Naarmate de hoeveelheid geïnstalleerd zonnestroom­vermogen is toegenomen, zijn de genivelleerde kosten in dezelfde mate exponentieel afgenomen. Met het oog op kosteneffeciëntie gaan veel toekomstscenario’s uit van een optimaal gedimensioneerd systeem, met waterstof en flexibiliteit door opslag, of import van elektriciteit die voor de balans zorgen. De onderzoekers laten aan de hand van de Clean Energy U-Curve zien dat een overgedimensioneerd systeem een beter scenario zou kunnen zijn. Hierdoor zou er een overschot aan hernieuwbare energie ontstaan, dat tegen marginale kosten kan worden geproduceerd. Dit overschot noemen de onderzoekers Super Power. De onderzoekers stellen dat het principe van 100 procent hernieuwbare elektriciteit uit zonne- en windenergie met energieopslag “fysiek en economisch betaalbaar” is voor de hele continentale Verenigde Staten en “de overgrote meerderheid” van bewoonde regio’s wereldwijd tegen 2030.

Het volledige Nationaal Solar Trendrapport is gratis te downloaden via de website van Solar Magazine (https://www.solarsolutions.nl/trendrapport/). Alle figuren zijn afkomstig uit het trendrapport (DNE Reseach).