Zoeken

steilDAK 2022-1-36 Eén op de vijf gemeenten wil regels zonnepanelen voor beschermd stadsgezicht versoepelen

Special zonne-energie

Eén op de vijf Nederlandse gemeenten is van plan om de regels voor ­zonnepanelen binnen beschermde stads- en dorpsgezichten te versoepelen. Dat meldde televisieprogramma Pointer van KRO-NCRV na eigen onderzoek in de uitzending van 16 januari.

In een groot aantal gemeenten is het nog niet toegestaan om binnen beschermde gebieden zonnepanelen te plaatsen die zichtbaar zijn vanaf de openbare ruimte. Pointer meldt dat 237.000 woningen in Nederland vallen onder een beschermd stads- of dorpsgezicht, verdeeld over 186 gemeenten. De journalisten van het programma vroegen 100 van deze gemeenten met een of meer beschermde gebieden hoe zij omgaan met vergunningsaanvragen van bewoners die graag zonnepanelen willen plaatsen op een beschermd dak.

40 procent van die gemeenten staat toe dat zonnepanelen binnen beschermde gebieden beperkt in het zicht liggen vanaf de openbare ruimte, bijvoorbeeld aan de zij- of achterkant van het dak. 30 procent van de gemeenten staan zonnepanelen in het zicht nooit toe en 30 procent enkel onder heel strikte voorwaarden, bijvoorbeeld bij nieuwbouw. Met het plaatsen van zonnepanelen aan de voorzijde van het dak zijn de meeste gemeenten alsnog zeer terughoudend. In slechts 15 procent van de gemeenten worden onder strikte voorwaarden vergunningen afgegeven voor zonnepanelen aan de gevelzijde.

“Er is een spanningsveld tussen cultuurhistorie en duurzaamheid”, laat een woordvoerder van de gemeente Culemborg weten. “Ook panden binnen het beschermd stadsgezicht moeten kunnen verduurzamen. Het versoepelen van de mogelijkheden om zonnepanelen in het beschermd stadsgezicht te plaatsen kan daar een bijdrage aan leveren.”

Hoogleraar transitiekunde Jan Rotmans is blij dat steeds meer gemeenten hun beleid verruimen, maar vindt het nog niet genoeg. “Straks staan we allemaal onder water, maar dan hebben we wel een mooi daklandschap. Wat hebben we daar dan aan? Gemeenten zouden het juist moeten stimuleren dat mensen hun dak vol leggen met zonnepanelen, ook in het beschermde stadsgezicht.”

Verstorend beeld

In 2050 moeten alle Nederlandse gemeenten klimaatneutraal zijn, zo is besloten in de Europese Klimaatwet. Een deel van de gemeenten heeft de ambitie om dit doel al eerder te behalen. Inwoners kunnen bijdragen aan de overgang naar een duurzame energievoorzie­ning door op hun eigen dak zonne-energie op te wekken, maar dat is nog niet overal toegestaan.

Op dit moment staat 40 procent van de gemeenten toe dat zonnepanelen binnen beschermde gebieden beperkt in het zicht liggen vanaf de openbare ruimte, bijvoorbeeld aan de zij- of achterkant van het dak. Overige gemeenten staan panelen in het zicht nooit toe (30 procent) of enkel onder heel strikte voorwaarden (30 procent), bijvoorbeeld bij nieuwbouw. Bij bestaande gebouwen in een beschermd stads- of dorpsgezicht wordt vaak als voorwaarde gesteld dat zonnepanelen het beeld zo min mogelijk mogen verstoren.

Met het plaatsen van zonnepanelen aan de voorzijde van het dak zijn de meeste gemeenten alsnog zeer terughoudend. In slechts 15 procent van de gemeenten worden onder strikte voorwaarden vergunningen afgegeven voor zonnepanelen aan de gevelzijde.

Ambitie

In de gemeente Haarlem is sinds vorige maand juist meer ruimte voor zonnepanelen op daken in de beschermde binnenstad. “Dit sluit aan bij de ambities van de gemeente met betrekking tot zonne-energie en de wens van bewoners en eigenaren om te verduurzamen,” reageert een woordvoerder van de gemeente Haarlem. Volgens hoogleraar Rotmans zouden gemeenten zonnepanelen op daken binnen beschermd stads- of dorpsgezichten altijd moeten toestaan, ook als ze volledig in het zicht liggen. “Juist deze mooie wijken hebben een voorbeeldfunctie. Natuurlijk is esthetiek belangrijk, maar duurzaamheid is net zo’n belangrijke pijler. Laat zien dat het oude met het nieuwe gelijk op kan gaan.” ●

Voor dit onderzoek heeft Pointer KRO-NCRV de 186 gemeenten bevraagd waar een of meerdere gebieden zijn aangemerkt als beschermd stads- of dorpsgezicht. 102 gemeenten hebben gereageerd op onze vragen over het huidige zonnepanelen­beleid binnen beschermde gebieden. De resultaten zijn handmatig gecategoriseerd en gecodeerd en te vinden in een openbare dataset.